Shabdatarangini p149
Śabdataraṅgiṇī p149
- Language
- Sanskrit
p149
taduktaṃ ----
vācyasyārthasya vākyārthe saṃbandhānupapattitaḥ .
tatsabandhavaśaprāptasyānvayāllakṣaṇocyate.. iti .
na hi caitraḥ piṭhare odanaṃ pacati ityatra caitrapiṭharādipadārthānāṃ vākyārthe saṃbandhānupapattirasti .
nāpi lakṣyasya tīrasya ghoṣādāviva lakṣyānvitāvasthāyāḥ anyatrānvayo'nubhūyate .
nāpi lakṣye tīre gaṅgāpadāvācyapravāhasaṃbandharūpalakṣaṇājñānamiva vākyārthe padārthasaṃbandhajñānaṃ bhavitumarhati, vākyārthasyāpūrvatvena pūrvamanupasthitatvāt .
yadi kārakapadabodhyaḥ kārakapadārthaḥ svāvinābhūtakriyāsaṃbandhamavagamayatītyeva vivakṣitamityucyate , tadā saṃsargāvagamaḥ anumitisvarūpa ityuktaṃ bhavati , avinābhāvabalena jātatvāt .
itthañca saṃsargānubhavasya śābdatvamevāpalapitaṃ bhavatīti kathaṃ lakṣaṇoktiḥ saṃgacchate iti cet .........
na vākyārthe lakṣaṇā na bhavatītyetāvatā padānāṃ vākyārthe (anvitārthe) śaktirna siddhyati .
anyalabhyatvādvākyārthasya .
kuṇḍapāyināmayanagate "māsamagnihotraṃ juhoti" iti vākye agnihotraśabdaḥ na lākṣaṇikaḥ ityetāvatā kiṃ naiyamikāgnihotravācako bhavati .
na ca tatra nityāgnihotrarūpavācyārthasādṛśyena gauṇyā vṛttyā karmaviśeṣe agnihotraśabdapravṛtterupapatteḥ na tatra śaktiḥ kalpyate iti vāācyam .
tarhi atrāpi śaktimantareṇāpi pūrvoktasaraṇyā vākyārthāvagamasaṃbhavāt na vākyārthe padānāṃ śaktiḥ siddhyati .
yadīyaṃ lakṣaṇā lakṣaṇalakṣitā na bhavatīti manyeta tadā śaktilakṣaṇā gauṇīvyatiriktā caturthīyaṃ padavṛttirbhavatu .
dṛṣṭatvena doṣābhāvāt .