Shabdatarangini p16
Śabdataraṅgiṇī p16
- Language
- Sanskrit
p16
tatra nibandhe, sākāṃkṣaiḥ sārthakaśabdaiḥ anumitivilakṣaṇā śābdapramitirjāyate iti vyavasthāpya, sārthakaśabdaprabhedanāṃ nirūpaṇamukhena ativistīrṇā śābdapadhdatiḥ pariṣkṛtā cakāsti .
sārthakaśabdavibhāgo yathā---
sārthakaśabdaḥ prakṛtiḥ, pratyayaḥ, nipātaḥ iti trividhaḥ .
prakṛtaḥ nāmadhātubhedena dvividhā .
rūḍhalakṣakayogarūḍhayaugikabhedāt caturvidhaṃ nāma .
rūḍhaṃ saṃjñetyabhidhīyate .
sā trividhā naimittirī, pāribhāṣikī, aupādhikī ceti .
lakṣakañca jahatsvārthājahatsvārthanirūḍhādhunikādilakṣaṇābhedenānekaprakāram .
sāmāsikataddhitāntabhedena dvividhaṃ yogarūḍham .
yaugikaṃ tu samāsaḥ, taddhitāntaṃ, kṛdantamiti trividham .
ātmanepadyādibhedena dhāturapi trividhaḥ .
etāvatā prakṛtiḥ vibhajya darśitā .
pratyayastu vibhaktiḥ, taddhitāḥ, kṛditi caturvidhaḥ .
vibhaktistu suptiṅabhedena dvividhā .
subvibhaktiḥ prathamādibhedena saptavidhā .
yadvā kārakārthā taditarārthā ceti dvividhaḥ .
taddhitastu apatyādyarthabhedena bahuvidhaḥ iti .