Pramāṇa · Search · About · API

Shabdatarangini p231

Śabdataraṅgiṇī p231

Language
Sanskrit

p231

vṛttisāmānyalakṣaṇānākrāntatvena vṛttiviśeṣatvesya dūrāpāstatvāt vilakṣaṇavṛttikalpanāyāṃ gauravācca .
yadi ca .........śābdadhīprayojakaḥ śābdadhībodhyaboॉdhakayoḥ saṃbandhaḥ vṛttirityabhidhīyate .
ghaṭapadapadārthaghaṭayoḥ śaktirūpaḥ saṃbandho vṛttiḥ .
gaṅgāyāṃ ghoṣaḥ ityādau gaṅgāpadopasthāpitaḥ pravāhaḥsvasaṃbandhi tīraṃ smārayati .
śābdadhībodhyatīrasya bodhakapravāhasya ca saṃbandhaḥ saṃyogādiḥ lakṣaṇā .
ata eva padārthavṛttirlakṣaṇeti pravādaḥ .
"śakyādaśakyopasthiitirlakṣaṇā" iti prācīnatārkikoktirapi aśakyosthitiprayojakaḥ śakyaniṣṭhaḥ saṃbandho lakṣaṇetyarthakatayā vyākhyātā .
lakṣaṇāyāḥ padavṛttitvameveti svīkāre'pi , gaṅgāpadasya tīre svaśakyārthapravāhasaṃyogādiḥ niiruktabodhyabodhakasaṃbandho vṛttiḥ .
sa ca tīrasmṛtidvārā tīrānvayabodhaprayojakaḥ .
vākyārthe anvaye bodhye bodhakasyārthasya saṃbandhaḥ tatpratiyogikatvādiḥ vṛttiḥ .
sa ca svarūpasanneva śābdadhīprayojakaḥ .
evañca śābdadhīprayojakabodhyabodhakasaṃbandhatvarūpaṃ vṛttitvamasmadabhimatalakṣaṇāyāmupapannameveti manyate .