Shabdatarangini p255
Śabdataraṅgiṇī p255
- Language
- Sanskrit
p255
parantu, janma bhūyāditi vākyajanyabodhe vṛtte , maraṇaṃ vinā punarjanmābhāvāt janmanā maraṇamākṣipyate .
tadanantaraṃ maraṇahetutvamupasthitasya gamanasya manasā budhyate .
tataḥ mānasajñānaviṣayībhūtena priyāmaraṇahetutvena hetunā gamane akartavyatvamanumīyate , mayā gamanaṃ na kartavyaṃ priyāmaraṇahetutvāditi .
avayavagranthe nyāyasya viśiṣṭaikārthabodhajanakatvaṃ dūṣayitvā, ekavākyatāvyahārastu "viśiṣṭaikārthapratipattiparatāmātreṇa" iita granthena dīdhitikārāḥ ekavākyatāvyavahāraṃ samarthayanti .
tatra " tatparatā ca tāmajanayato'pi uttarottaravākyaprayojikāmākāṃkṣāmutthāpayataḥ pratijñādeḥ iha dhūmaḥ ityādivacasāmānumānikavahnyādidhīparatāvannarvahatyeva tatprayojakatayā .
" iti gauravātśrīgadādharabhaṭṭācāryā vivṛṇvanti .
laghucandrikāyāṃ dvitīyamithyātvavicāre " neha nānāsti kiñcana " iti śrutijanyabodhanirūpaṇāvasare " vināśidṛśyatvāvacchedenāprātibhāsikasvasamānādhikaraṇātyantābhāvapratiyogitvaniścayasyānumitidvāroktaśrutitātparyaviṣayatvasaṃbhavāt"
iti śrībrahmānandasarasvatyo nirūpayanti .
tathā ca vināpi vṛttiṃ tātparyanirvāhasya bahuṣu sthaleṣu dṛṣṭatvānna tātparyanirvāhāyānvaye vṛttiḥ kalpayitavyā ..
nanu ghaṭamānayetyatra samavāyena ghaṭapadādupasthitasyākāśasyānvayabodhavāraṇāya tadviṣayakaśābdabodhaṃ prati vṛttijñānajanyatadupasthiteḥ kāraṇatvaṃ vaktavyam .
anvaye vṛttyasvīkāre vṛttijñānajanyadupasthiteḥ kāraṇasyābhāvāt tasya śābdānubhavaviṣayatā na saṃbhavati .
na ca sāṃsargikaviṣayatābhinnatādviṣayatāśāliśābdabuddhiṃ pratyeva vṛttijñānajanyatadupasthiteḥ kāraṇatvaṃ kalpyate .
anvayaviṣayatāyāśca sāṃsargikaviṣayatātvānna doṣa iti vācyam .
kāryatāvacchedakakoṭau sāṃsargikaviṣayatābhinnatvaniveśe gauravāt .
tathā cānvayasya śābdānubhavaḥ kathamupapadyate iti cenna .