Shabdatarangini p261
Śabdataraṅgiṇī p261
- Language
- Sanskrit
p261
vyakteḥ bhavanmate jātivācakapadāvācyatvavadupapatteḥ tathā hi-jātiśaktivādināṃ mate jātiśaktatvena jñātaṃ padaṃ jātiviśiṣṭavyakteḥ smārakamanubhāvakañca svīkrayate .
padasya jātivyaktyubhayajñānajanakatvādubhayatrāpi śaktiḥ .
parantu jātyaṃśe sā jñātā hetuḥ .
vyaktyaṃśe svarūpasatī hetuḥ lāghavāt .
evañca jñātaśaktikapadajanitajñānaviṣayatvarūpaṃ vācyatvaṃ vyakternāsti .
api tu jātereveti svīkriyate .
tathaivāsmābhirapi ekaiva śaktiḥ padārthāṃśe jñātā anvayāṃśe svarūpasatī vyāpriyate ityaṅgīkriyate .
ghaṭanirūpitatatvena śaktyavagāhijñānādeva śābdabodhaḥ iti śaktijñānaniṣṭhakāraṇatāyāṃ viṣayatayāvacchedakatvaṃ ghaṭādereva nānvayasya .
na ca vyaktiṃ vinā śuddharajātibhānaṃ nāstīti jātivyaktyooḥ samānasaṃvitsaṃvedyatayā jātiśaktijñānāt vyaktijñānasaṃbhave'pi , padārthaśaktijñānādanvayasya bodhaḥ na saṃbhavati .
vināpyanvayaṃ padārthamātrasmaraṇasya jāyāmānatvena tayoḥ samānasaṃvitsavedyatvābhāvāt .
tato'nvayāśe'pi śaktijñānamupayujyate iti vācyam .
ghaṭasmaraṇaṃ prati ghaṭapadasya saṃbandhiividhayā hetutā, na ghaṭapadatvena .
ghaṭapadatvena tu ghaṭaviṣayakaśābdabodhaṃ pratyeva hetutā .
ghaṭapadatvāvacchinnakāraṇatānirūpitakāryatāśrayībhūtaṃ śābdabodhalakṣaṇaṃ jñānaṃ anvayamanavagāhya na jāyate iti ghaṭaśaktijñānādevānvayasya bhānaṃ saṃbhavati .
tasmādanvayāśe kubjaśaktirasti .
jñātaśaktipadajanyajñānaviṣayatvābhāvadanvayo na vācyaḥ..
athavā , jñānasvaprakāśatvavādināṃ prābhākaramīmāṃsakānāṃ mate ghaṭādi padādhīnamapi jñānaṃ mitimātṛghaṭādiviṣayakaṃ jāyate .
ghaṭaviṣayakānubhavajanake ghaṭapade mitimātṛviṣayakānubhavajanakatvamapyasti .