Pramāṇa · Search · About · API

Shabdatarangini p293

Śabdataraṅgiṇī p293

Language
Sanskrit

p293

prācīnavaiyākaraṇāḥ -------
yathā cakṣurādīndriyeṣu ghaṭādicākṣuṣakāraṇtvaṃ anādi , tathā ghaṭādipade ghaṭādiśābdabodhakāraṇatvaṃ anādi vartate .
saiva śaktiḥ .
bodhakatve anāditvañca svaprayojyaśābdabodhasamānākārapūrvapūrvabodhadhvaṃsakālīnatvam .
bodhakatvaṃ śaktirityabhidhānaṃ,jñāyamānaṃ padaṃ śābdakāraṇamiti matena .
yadā tu padajñānameva bodhakāraṇamiti niṣkṛṣṭamatamādriyate , tadā bodhajanakajñānaviṣayatvaṃ śaktiḥ .
na ca yatra
ghaṭapadagajobhayaviṣayakasamūhālambanasmaraṇāt ghaṭaśābdabodho jātaḥ tatra ghaṭabodhakāraṇasamūhālambanajñānaviṣayatvaṃ gaje'pi vartate iti gajasyāpi ghaṭavācakatvāpattiriti vācyam .
bodhajanakatāvacchedakaviṣayitākatvasya vivakṣitatvāt .
prakṛte ca samūhālambanasya ghaṭapadaviṣayakatvenaiva ghaṭaśābdabodhakāraṇatvamiti bodhajanakatāvacchedikā padanirūpitaiva viṣayiteti nātiprasaṅgaḥ .
tathā ca niṣkṛṣṭamate bodhajanakatāvacchedakaviṣayitākatvaṃ śaktiriti siddham .