Shabdatarangini p320
Śabdataraṅgiṇī p320
- Language
- Sanskrit
p320
na ca pratyakṣādau viṣayatābhānaniyamanirvāhāya padābhānamāvaśyakamiti vācyam .
yasmin bhāsate sa viśeṣyaḥ .
tasmin yo bhāsate sa prakāraḥ .
ayaṃ ghaṭaḥ iti jñāne ghaṭatvaṃ bhāsate iti ghaṭo viśeṣyaḥ ghaṭatvaṃ prakāraḥ .
ghaṭaniṣṭhā viśeṣyatā ghaṭatvaniṣṭhaprakāratā ca jñānanirūpitā .
na tu jñānaviṣayaḥ .
yataḥ , vyavasāyaḥ yadviśeṣyako yatprakārakaśca , saḥ tadviśeṣyakatvena tatprakārakatvena cānuvyavasāye bhāsate ityeva niyamaḥ .
na tu vyavasāye yadbhāsate tadeva anuvyavasāye bhāsate iti .
tathā ca vyavasāyāviṣayasyāpi viṣayatvasyānuvyavasāye bhānaṃ saṃbhavati .
ayaṃ guḍaḥ iti vyavasāyasya mādhuryaprakārakatvābhāvena , tadanuvyavasāye na mādhuryaṃ bhāsate .
api tu guḍatvaprakārakatvenaiva vyavasāyo bhāsate .
yadi ca vyavasāyaviṣaya evānuvyavasāye bhāsate iti niyamaḥ , tadā vyavasāyāviṣayo vyavasāyaḥ kathamanuvyavasāye bhāsate iti vaktavyam .
na ca jñānasvaprakāśatvavādināmasmākaṃ mate vyavasāyo'pi vyavasāyaviṣaya eveti na pūrvoktadoṣaḥ iti vācyam .
tathā sati vyavasāyātiriktānuvyavasāyābhāvena, anuvyavasāye viṣayatābhānāya vyavasāye viṣayatābhānamityukterasaṃgatatvāt .
astu vā pratyakṣādāvapi viṣayatābhānam .
tathāpi na padaviṣayakatvaṃ pratyakṣādīnāmāvaśyakam .
pūrvoktaniyamaśarīre yatpadaviṣayakamityaṃśamapahāya, tatsthāne yatpadābhilapyamiti niveśena sarvasāmañjasyāt .
tathā ca 'yat jñānaṃ yatpadābhilapyaṃ tat tatpadajanyabodhaviṣayatāsamānaviṣayatākam' .
iti niyamenaiva viṣayatābhānaniyamanirvāhaḥ saṃbhavatīti na tadarthaṃ padaviṣayakatvaṃ pratyakṣādīnāṃ kalpanīyam..