Amara's Thesaurus 1.3.5.5
Nāmaliṅgānuśāsana (Amarakośa) 1.3.5.5
- Language
- Sanskrit
1.3.5.5
(3.1.210) srastaṃ dhvastaṃ bhraṣṭaṃ skannaṃ pannaṃ cyutaṃ galitam
(3.1.211) labdhaṃ prāptaṃ vinnaṃ bhāvitamāsāditaṃ ca bhūtam ca
(3.1.212) anveṣitaṃ gaveṣitamanviṣṭaṃ mārgitaṃ mṛgitam
(3.1.213) ārdraṃ sārdraṃ klinnaṃ timitaṃ smititaṃ samunnamuttaṃ ca
(3.1.214) trātaṃ trāṇaṃ rakṣitamavitaṃ gopāyitaṃ ca guptaṃ ca
(3.1.215) avagaṇitamavamatāvajñāte avamānitaṃ ca paribhūte
(3.1.216) tyaktaṃ hīnaṃ vidhutaṃ samujjhitaṃ dhūtamutsṛṣṭe
(3.1.217) uktaṃ bhāṣitamuditaṃ jalpitamākhyātamabhihitaṃ lapitam
(3.1.218) buddhaṃ budhitaṃ manitaṃ viditaṃ pratipannamavasitāvagate
(3.1.219) urīkṛtamurarīkṛtamaṅgīkṛtamāśrutaṃ pratijñātam
(3.1.220) saṃgīrṇaviditasaṃśrutasamāhitopaśrutopagatam
(3.1.221) īlitaśastapaṇāyitapanāyitapraṇutapaṇitapanitāni
(3.1.222) api gīrṇavarṇitābhiṣṭuteḍitāni stutārthāni
(3.1.223) bhakṣitacarvitaliptapratyavasitagilitakhāditapsātam
(3.1.224) abhyavahṛtānnajagdhagrastaglastāśitaṃ bhukte
(3.1.225) kṣepiṣṭhakṣodiṣṭhapreṣṭhavariṣṭhasthaviṣṭhabaṃhiṣṭhāḥ
(3.1.226) kṣiprakṣudrābhīpsitapṛthupīvarabahulaprakarṣārthāḥ
(3.1.227) sādhiṣṭhadrāghiṣṭhaspheṣṭhagariṣṭhahrasiṣṭhavṛndiṣṭhāḥ
(3.1.228) bāḍhavyāyatabahuguruvāmanavṛndārakātiśaye
% iti viśeṣyanighnavargaḥ 1 atra mū ślo 112
(3.1.210) *srasta*, *dhvasta*, *bhraṣṭa*, *skanna*, *panna*, *cyuta*, and *galita* [mean fallen or slipped]; / (3.1.211) *labdha*, *prāpta*, *vinna*, *bhāvita*, *āsādita*, and *bhūta* [mean obtained]; / (3.1.212) *anveṣita*, *gaveṣita*, *anviṣṭa*, *mārgita*, and *mṛgita* [mean sought]; / (3.1.213) *ārdra*, *sārdra*, *klinna*, *timita*, *smitita*, *samunna*, and *utta* [mean moist]; / (3.1.214) *trāta*, *trāṇa*, *rakṣita*, *avita*, *gopāyita*, and *gupta* [mean protected]; / (3.1.215) *avagaṇita*, *avamata*, *avajñāta*, and *avamānita* mean despised [or disregarded]; / (3.1.216) *tyakta*, *hīna*, *vidhuta*, *samujjhita*, *dhūta*, and *utsṛṣṭa* [mean abandoned]; / (3.1.217) *ukta*, *bhāṣita*, *udita*, *jalpita*, *ākhyāta*, *abhihita*, and *lapita* [mean spoken]; / (3.1.218) *buddha*, *budhita*, *manita*, *vidita*, *pratipanna*, *avasita*, and *avagata* [mean understood]; / (3.1.219) *urīkṛta*, *urarīkṛta*, *aṅgīkṛta*, *āśruta*, and *pratijñāta*, / (3.1.220) as well as *saṃgīrṇa*, *vidita*, *saṃśruta*, *samāhita*, *upaśruta*, and *upagata* [mean promised or assented to]. / (3.1.221) *īlita*, *śasta*, *paṇāyita*, *panāyita*, *praṇuta*, *paṇita*, and *panita*, / (3.1.222) as well as *gīrṇa*, *varṇita*, *abhiṣṭuta*, and *īḍita* have the meaning of praised. / (3.1.223) *bhakṣita*, *carvita*, *lipta*, *pratyavasita*, *gilita*, *khādita*, *psāta*, / (3.1.224) *abhyavahṛta*, *anna*, *jagdha*, *grasta*, *glasta*, and *aśita* [mean eaten]. / (3.1.225) *kṣepiṣṭha*, *kṣodiṣṭha*, *preṣṭha*, *variṣṭha*, *sthaviṣṭha*, and *baṃhiṣṭha* / (3.1.226) signify the superlatives of swift, minute, dear, broad, thick, and abundant. / (3.1.227) *sādhiṣṭha*, *drāghiṣṭha*, *spheṣṭha*, *gariṣṭha*, *hrasiṣṭha*, and *vṛndiṣṭha* / (3.1.228) are used in the sense of the excess of firm, long, much, heavy, short, and chief. / Thus ends the section on dependent words [adjectives], 1; herein are 112 base stanzas.
Translations (1)
- English (machine translation) — English, machine translation
Commentaries (14)
- Rasāla — Śaktidhara Śāstrin, Sanskrit
- Amarakośodghāṭana — Kṣīrasvāmin, Sanskrit
- Kāmadhenu — Subhūticandra, Sanskrit
- Ṭīkāsarvasva — Sarvānanda, Sanskrit
- Padacandrikā — Rāyamukuṭa Bṛhaspati, Sanskrit
- Vyākhyāsudhā (Rāmāśramī) — Bhānuji Dīkṣita, Sanskrit
- Amarakoṣaṭīkākāmadhenu — Classical Tibetan
- Amarakośaṭīkā — Kṣīrasvāmin, Sanskrit
- Amarakośaṭīkā — Bhānuji, Sanskrit
- Amarakośapadavivṛti — Liṅgyasūri, Sanskrit
- Padapañjikā — Rāyamukuṭa, Sanskrit
- Abhidhānappadīpikā — Nava Moggallāna, Pāli
- Amarapadavivaraṇa — Sanskrit
- Amarakośaviveka — Maheśvara, Sanskrit
Linked texts (4)
- Amarakośasaṃgraha — Sanskrit
- Amarakośa or Nāmaliṅgānuśāsana — Amarasiṃha, Sanskrit
- Amarasāra — Mahādeva Śivarāmagole, Sanskrit
- Liṅgādisaṅgraha / Trikaṇḍa — Sanskrit