Pramāṇa · Search · About · API

Shabdakalpadruma 100.3.19

Śabdakalpadruma 100.3.19

Language
Sanskrit

100.3.19

vyākhyātāḥ | etābhiradhonābheḥ pakkāśayakaṭīmūtrapurīṣagudavastimedrasakthīni dhāryante yāpyante
ca | | bhavati cātra
“adhogamāstu kurvvanti karmmopyetāni sarvvaśaḥ
tiryyagmā, saṃpravakṣyāmi kamma tāsāṃ yathāyatham |”
tiryyagmāvāntu catasṛṇāṃ dhamanīnāmekaikā śatadhā
sahasradhā cotsarottaraṃ vibhajyante tāsvasaṃkhyeyāstābhididaṃ śarīraṃ gavākṣitaṃ vivaddhamātatañca | tāsāṃ sukhāni romakūpaprativaddhāni yaiḥ
svedasamavahanti rasaśvāpi santarpayantaścāntarbahiñca
tereva cābhyaṅgaparivekāvagāhālepanādīnyauṣadhānyaḥ
śārīramabhipradyante bāci vipakānī | taireva
sarpasukhamasukhaṃ vā gṛṅgāti | tānyetānyataso
dhamanyaḥ sarvāṅkagatāḥ savibhāgā vyākhyātāḥ
bhavataścātra
“yathā svabhāvataḥ khāni mṛṇāleṣu viseṣu ca
dhamanīnāṃ tathā khāni raso yairupacīyate
pañcābhibhūtāstyatha pañcakṛtvaḥ
•pañcendriyaṃ pañcasu bhāvayanti
pañcendriyaṃ pañcasu bhāvayitvā
pañcatvamāyānti vināśakāle ||”
ataṃ ūrddhaṃ srotasāṃ mūlaviddhalakṣaṇamupadekṣyāmaḥ
tāni tu prāṇānnodakarasaraktamāṃsamedomūtrapurīṣaśukrārttavavahāni yeṣvadhikāra eteṣāṃ
bahūni | eteṣāṃ viśeṣā bahavaḥ | tatra prāṇavahe dve tayormūlaṃ hṛdayaṃ rasavāhinyaśca dhamanyaḥ
tatra viddhasya krośanavinamanamohanabhramaṇavepanāni
maraṇaṃ vā bhavati | annavahe dve tayormūlamāmāśayo'nnavāhinyaśca dhamanyastatra viddhasyādhmānaṃ
śūlāmadveṣo chaddiḥ pipāsā'nyaṃ maraṇaṃ vā
udakavahe dve tayormūlaṃ tālukloma ca | tatra
viddhasya pipāsā sadyomaraṇañca | rasavahe dve
tayormūlaṃ hṛdayaṃ rasavāhinyaśca dhamanyastatra

Linked texts (2)