Shabdakalpadruma 100.3.26

100.3.26

tatsuddhamiti vidyāttaina kumārasyārogyaṃ śarīropacayo balavṛddhiñca bhavati | na ca kṣudhitaśokārtta-bhrāntapraduṣṭadhātugarbhiṇauñcaritāticauṇātisthūla-vidagdha-bhaktaviṣamāhāra-tarpitāyāḥ
stanaṃ pāyayennājorṇāvayaśca bālaṃ doṣauṣadhamalāṇāṃ tīvravegopapattibhayāt || || bhavanti
cātra
“dhātryāstu gurubhirbhojyairviṣamairdoṣalaistathā
doṣā dehe prakupyanti tataḥ stanyaṃ praduṣyati
mithyāhāravihāriṇyā duṣṭā vātādayaḥ striyāḥ
dūṣayanti payastena śārīrā vyādhayaḥ śiśoḥ
bhavanti kuśalastāṃśca bhiṣak samyagvibhāvayet
aṅgaprasraṅgavaigu ṇyaṃ rujā yatrāsya jāyate
sahūrddhaṅgaḥ suptoti saṃ spṛśyamāne ca roditi
nimīlitākṣo maṅgaṃṅgau śirorogeṇa dhārayet
bastisye mūttrasaṅgātttiṃ tṛṣṇāṃ hyastati mūrcchati
viṇmūtrasaṅgevepanvakāso'thānāhakūbaneḥ
koṣṭe dopān vijānīyāt sarvvattrākṣṇi
rodaneḥ ||”
teṣu ca yathābhihitaṃ bahukaddarttanauyamauṣadhaṃ
māttrayā caurapasya cīrasapiṃṣā dhācyāsa
kevalameva vidadhyāt | caurānādasyātmani
dhācyāśvābhādasya kaṣāyādīnātmanyeva na
dhātryāḥ | tanna māttrāṅguṣṭhaṃ caurapāyāṅguliparvvadayamṛcchasamsitāmauṣadhamāttrāṃ vidadhyāt
kolāsthisammitāṃ kalkamāttrāṃ kṣaurānādāya
kolasammitāmannādāyaiti
“yeṣāṃ gadānāṃ ye yogāḥ pravadantīha taddurāḥ
teṣu tatkalkasaṃ siddhau pāyayeta śiśu' stanau
ekaṃ dve trīṇi cāhāni vātapittakaphajvare
stanyapāyāhitaṃ sarpistarābhyāṃ yathākramaḥ
na ca tṛṣṇābhayādaca pāyayeta śiśu' stanau
virekavastvavamanānyāte kuryyācca nātyayān
mastuluṅgakṣayādyasya vāyustrāsvāṇi nāmayet
tasya taddhena saṃyuktasya sarpirmadhurakaiḥ śṛtam