Shabdakalpadruma 1036.26
Śabdakalpadruma 1036.26
- Language
- Sanskrit
1036.26
205-207
“aviruddho viruddho vā yaṃ tirodhātumakṣamaḥ
āskhādāṅkurakando'sau bhāvaḥ sthāyīti sammataḥ
yaduktam
sajātīyairatotā bhāvānāmanyeṣāmanugāmukaḥ
na tirodhīyate sthāyī tai rasau puṣyate param
tadve dānāha
ratirhāsaśca śokaśca krodhotsāhau bhayaṃ tathā
jugupsā vismayaśce tyamaṣṭau proktāḥ śamo'pi ca
taha
ratirmanodhnukūle'rthe manasaḥ pravaṇāyitam
hāgādirvaikṛtacetovikāso hāsa ucyate
dṛṣṭanāśādibhiceto vaiklavyaṃ śokaśabdabhāk
pratikūleṣu taikṣṇyātpāvabodhaḥ krodha dūcyate
kāryāraṃbheṣu saṃrabhyaḥ stheyānutsāha ucyate
raudraśaktyā tu janita cittavaiklavyadaṃ bhayam
doṣekṣaṇādibhirgahlā jugupsā viṣayodbhavā
vividheṣu padārtheṣu lokasīmātivarttiṣu
visphāraścetaso yastu sa vismaya udāhṛtaḥ
śamo nirīhāvasthāyāmātmaviśrāmajaṃ sukham
yathā mārutomādhave ratiḥ | nāṭakalakṣaṇe hāsaḥ
rāmāyaṇe śokaḥ | mahābhārate śamaḥ | evamanye
'pi | ete hi eteṣvantarā utpadyamānaistaistairvibhāvairaviruddhaiśca bhāvairanulicchinnāḥ pratyuta paripuṣṭā eva svahṛdayānukūlasiddhāḥ ||” ||) sthitiviśiṣṭe, tri0 || (tathā, mahābhārate | 6|3