Shabdakalpadruma 1036.3
Śabdakalpadruma 1036.3
- Language
- Sanskrit
1036.3
“asvasyevāsya yat sthāma nadataḥ pradigo gatam
aśvatthāmeva bālo'yaṃ tasmānnāmnā bhaviṣyati ||”
sthāyibhāvaḥ, puṃ, (sthāyī bhāvaḥ|) rasasya tridhābhāvāntargatabhāvaviśeṣaḥ | yathā, —
“sañcāriṇaḥ pradhānāni devādiviṣayā ratiḥ
udbuddhamātraḥ sthāyī ca bhāva ityabhidhīyate
na bhāvahīno'sti raso na bhāvo rasavarjjitaḥ
parasparakṛtā siddhiranayo rasabhāvayoḥ ||”
ityuktadiśā paramālaucanayā paramaviśrāntisthānena rasena sahaiva vartamānā api rājānugartavihārapravṛttabhṛtyavat āpātato yatra
prādhānyenābhivyaktā vyabhicāriṇaḥ devamunigavanṛpādiviṣayā ratiḥ udbuddhamātrā vibhāvadibhiraparipūṣṭatayā rasatāmanāpādyamānāśca sthāyino
bhāvā bhāvaśabdvācyāḥ| udbuddhamātrasthāyibhāvo
yathā, —
“irastu kiñcit parilupta dhairyyaṃ
candrodayārambha ivāmburāśiḥ
umāmukhe bimbaphalādharoṣṭhe
vyāpārayāmāsa vilocanāni ||”
atra pārvvatīviṣayā bhagavato ratiḥ | iti
sāhityadarpaṇe rasabhāvādinirūpaṇe nāma 3
paricchedaḥ
sthāyī, [n] puṃ, (tiṣṭhatīti | sthā + ghiniḥ |)
bhāvabhedaḥ | yathā, —
“sthāyimāvaścakasaṃñcāriprabhedaiḥ syādratiḥ punaḥ||”
iti hemacandraḥ
(yathā, sāhityadarpaṇe
Linked texts (3)
- Sarasvatīkaṇṭhābharaṇa (alaṅkāra) — Bhoja, Sanskrit
- Rasārṇavasudhākara — Siṃhabhūpāla, Sanskrit
- Rasakalpadruma (Jagannātha Miśra) — Jagannātha Miśra 1600, Sanskrit