Shabdakalpadruma 1040.1-2.1
Śabdakalpadruma 1040.1-2.1
- Language
- Sanskrit
1040.1-2.1
73 || jaṅgamā gomahiṣādayaḥ tato'nyo vṛkṣādiḥ sthāvaraḥ | iti bharataḥ
sa ca brahmaṣṇaḥ saptamaḥ sargaḥ ṣaḍ vidhaśca | yathā, —
“saptamo mukhyasargastu ṣaḍ vidhastasyapāśca yaḥ
vanaspatyārṣabhilatā tvaksāro vīrudho drumāḥ ||”
teṣāṃ lakṣaṇaṃ yathā,-“utsrotasastamaḥprāyā antaḥsajñā viśeṣiṇaḥ||”
iti śrībhāgavatam
“ye puṣpavinā phalanti te vanaspatayaḥ | auṣadhayaḥ
phalapākāntāḥ | vārttāḥ ārohaṇāpekṣāḥ
tvaksāro veṇvādayaḥ | latā eva kāṭhinyena
ārohaṇānapekṣā vokadhaḥ| ye puṣpaiḥ phalanti te
drumāḥ | ūrddha srota āhārasañcāro yeṣāṃ te
tamaḥprāyāḥ avyaktacetanyatā | antaḥsañjñāḥ svargameva jānanti nānyattadadāpi antaraṃvana bahiḥ
viśeṣiṇaḥ pradyavasthitaparimāṇāmyanekabhedavantaḥ”
iti taṭṭīkāyāṃ śrīdharasvāmī || || sthāvaradhanaṃ
sannidhau tadarthī na vikre tavyam | yathā, —
“sthāvaraṃ dhanamanyasmai sthite māvitryavarttini
yogya krotari vikretuṃ na śaktaḥ sthāvarādhipaḥ
sānnidhyavarttināṃ jñātiḥ savarṇā vā viśiṣyataṃ
tayorabhāve sahṛdo viprau tvicchā garīyamī
nirṇītamūlyaṃ paśrena sthāvarasya krayodyamaṃ
tanmūlyañcan samopasthā rāti kretā na cāparaḥ
mūlyaṃ dātumaśaktaye t sammato vikraye'pi vā
sannidhisthastadānyasmai gṛhī śaknoti vikraye
krotavyaṃ tu sthāvaraṃ devi ! parīkṣe prativāsinaḥ
vyavahādeva tanmūlyaṃ dattvāmau prāpnumarhati
kretā tatra gṭahārāmān vinimbhīti bhunakti vā
mūlyaṃ dattvāpināpnoti sthāvaraṃ satridhisthitaḥ
iti mahānirvvāṇatantre dvādaśoglāsaḥ
sthāvare viśeṣo yathā, yājñavalkyaḥ
maṇimuktāpravālānāṃ sarvvasyaiva pitā prabhuḥ