Pramāṇa · Search · About · API

Shabdakalpadruma 202.21.p1

Śabdakalpadruma 202.21.p1

Language
Sanskrit

202.21.p1

“śuklāpāṅgaiḥ sajalanayanaiḥ svāgataukṛtya kekāḥ
pratyudgātaḥ kathamapi bhavān gantumāśu vyavasyet|”)
śuklānnaṃ, klī, (śukla mannam |) cannānnākaḥ| iti
rājanirghaṇṭaḥ
śuklābho, [n ] klī, netrarogabhedaḥ| yathā | atha
śukabhāgājā rogāḥ| teṣāṃ nāmāni saṃkhāvāha
“prastāriśuklakṣatajādhimāṃsañjāyetaisaṃjñāḥ khalu pañca rogāḥ
snāyutthitā vārttapiṣṭakākhyā
jālaṃ śirāṇāṃ pir̤ikāśca tāsām
rogā balāsaprathitena sārddhamekādaśoktāḥ khalu śuklabhāge ||”
teṣu prastāryarthamo lakṣaṇamāha
“prastāryarthe tadvratīthaṃ strāvaraktanibhaṃ sitam |”
tahuḥ puttalī | kīthaṃ viklor̤em | strāvaraktamityatra vikalpo boḍayaḥ || || śuklāmmoha
“muccetaṃ yadu śukrāme śukraṃ tadarhate cirāt |”
raktābhmāṃha
“padmābhaṃ sphuṭadṛktāmye yanmāṃsaṃ cīyate śite |”
padmābhaṃ varṇata raktāmityarthaḥ | cīyate upacīyate
adhimāṃsāmāha
“pṛthu mṛhadimāṃsāṃmbhe bahulañca yadakvimam |”
pṛthu vistīrṇam | bahulaṃ pṛthum | yaścatribhaṃ īṣat
kṛṣyalohitam || || svāyambhāha
“(kharaṃ prasari māṃsāśaṃ śuklaṃ jāyante pañcamam |”
sthiraṃ kaṭhinam | śuklaṃ sāvaracitam
śuktimāha
“snāvāḥ syuḥ piṅgatānnibhāśca vindavo yaṃ
śuktābhāḥ sitanicitāḥ sa śuktisaṃjñaḥ |”
strāvā ityādidarśayace vikalpo bodhyaśaḥ
arjunamāha
“eko yaḥ śaśarudhiraprabhastu vinduḥ
śuklastho bhavati tamajjunaṃ vadanti |”
piṣṭakamāha
“śleṣmāśanakopena śukle māṃsaṃ samunnatam
piṣṭavat piṣṭakaṃ viddhi malāktādṛrśasannibham |”
piṣṭavat śvetam || || śirājālamāha
“jālābhaḥ kaṭhinaḥ śirovyaṣaḥ śirāṇāṃ
santāno bhavati śirādiśālasaṃjñaḥ |”
śirādijālasaṃjñaḥ śirājālasaṃjñaḥ
śirāpir̤ikāmāha
“śuklasthāḥ sitapir̤ikāḥ śirāhatā yāstā vijñādasitasamīpajāḥ śirājñāḥ |”
balāsagrathitamāha
“kāṃsyābhombudṛśa vāribindukalpo
vijñeyo nayanasite valāsagraṃkṣaḥ |”
kāṃsyābhaḥ śveta ityarthaḥ| abbuhuḥ kaṭhinaḥ
vāribindukalpaḥ etena manāgunnatatvaṃ vodhyate
balāsasaṃjñaḥ balāsaprathitasaṃjñaḥ | kaścidekadeśenāpi samudāyamavagamāt | yathā bhīmo bhīmasena