Shabdakalpadruma 208.143.p1.1
Śabdakalpadruma 208.143.p1.1
- Language
- Sanskrit
208.143.p1.1
iti man | sa ca kit |) tejaḥ | iti medinī
parākramaḥ | iti hemacandraḥ
śukṣma, [n] klī, (śuṣa + manin | saṃjñāpūrvvakatvāt
na guṇaḥ |) tejaḥ | iti jaṭādharaḥ || śauryyam
iti hemacandraḥ
śuṣmā, [n] puṃ, (śuṣyatyaneneti | śuṣa śoṣe +
manin |) agniḥ | citrakavṛkṣaḥ | ityamaraḥ
adanto'pi śuṣmeti sarvvasamaḥ| iti bharataḥ
“aśvagandhā varī kuṣṭhaṃ māṃso siṃdhīphalānvitam
caturguṇena dugdhena tilatailaṃ vipācayet
tattailaṃ meravaccojaskarṇapāṇivivarddhanam |”
te ca śūkadoṣā daśa cāṣṭau ca bhavanti
teṣvādau sarṣapikāmāha
“gaurasarṣapasaṃsthānā śūkadurbhaṅgahetukā
pir̤ikā ślegmavātābhyāṃ jñeyā sarṣapikā tu sā ||”
śūkadurbhaṅga hetukā śūkanimittā durbhayoninimittā
ca || || asthīlikāmāru
“kaṭhinā viṣamaibhyairvāyvālikā bhavet |”
aṣṭhīlā lokakārasya bhāṇḍaviśeṣaḥ | nihāi
iti loke | tadvat kaṭhinā rathaṣṭhīlikā
viṣamebhairiti vakṣyamāṇaśūkaviśeṣāṇām | viṣamaiṅkasadoṣaiḥ | suśrute vaktaiḥ || || grathitamāha
“śūkairgya pūritaṃ śvaśvataṃ grathitaṃ nāma tat kaphāt |”
yalliṅgaṃ sadā śūkaiḥ pūritaṃ tadutthitatvādgrathitam || | kumbhikāmāha
“kumbhikā raktapittotyā jambukāsthinibhā
sitā |”
kumbhikā kumbhatulpapulanāt || | alajīmāha
“alajī syāttathā yāḍaka prameṣapiḍikālajī
sā ca raktā sitā sphoṭadāruṇā kathitā ca
vā ||”
eṣā raktapittanimittā jñeyā || || sphuritā
māha
“hastitaṃ pīr̤itaṃ yattu saṃrambhaṃ vātakopataḥ
pālibhyāṃ śmaśūlasaṅge saṃsphuṭapir̤ikā bhavet |”
śūkadoṣe jāte pāṇibhyāṃ bhṛśamaṃmṛṣṭe piṇḍite
liṅge adyāpi vātakoṣata ityanuvarttate
avamanyamāha