Pramāṇa · Search · About · API

Shabdakalpadruma 335.1.1

Śabdakalpadruma 335.1.1

Language
Sanskrit

335.1.1

“saṃśayaṃ lakṣayati saṃśaya iti | ekadhammikaviruddhabhāvābhāvaprakārakaṃ jñānaṃ saṃśaya ityarthaḥ
sādhāraṇeti ubhayasādhāraṇī yo dharmastattvajñānaṃ saṃśayasādhanam | yathā uccastaratvaṃ
sthāṇutvasādhāraṇaṃ jñātvā ayaṃ sthāṇurna veti
sandigdhe | evamasādhāraṇajñānaṃ saṃśayakāraṇam
yathā śabdatvaṃ nityatvānityatvattaṃ śabde gṛhītvā
śabdo nityo na veti sandigdhe | vipratipattistu
śabdo'nityo na veti śabdotmakaḥ na saṃśayakāraṇaṃ bhukhyatvāsināvādīnāṃ niścayamātrajanakatvasvābhāvāt | kintvana praṇḍena koṭidvayajñānama janyate saṃśayastu mānasa eveti | evaṃjñāne'prāmāṇyasaṃśayādviṣayasaṃśayaḥ| evaṃ cāpraḥsaṃśayādapi vyāpakasaṃśaya ityādikaṃ bodhyam
kintu saṃśaye dharmijñānaṃ dharmandriyasannikarṣo
vā kāraṇamiti |” iti taṭṭīkā siddhāntamuktāvalī
saṃśayānaḥ, tri, saṃśayayuktaḥ | saṃpūrvvaśīṅadhātoḥ
śānacpratyayena niṣpannaḥ
saṃśayāpannamānamaḥ, tri, (saṃśayamāpannaṃ mānasaṃ
yasya yaceti vā |) saṃśayaviṣayaḥ | saṃśayayuktaḥ
saṃśayaḥ
saṃsargaḥ
saṃsargaḥ
saṃsāraḥ
mahāpātakisaṃśleṣe yahna taiḥ saha saṃvaset
saṃvatsarantu patitaiḥ saṃsarga kurute tu yaḥ
yānaśayyāsanairairnanaṃ jānan sa patito bhavet ||”
nanu dvitīyatṛtīyasaṃsargiṇi pramāṇaṃ nāsti
ataeva vṛddhaśātātapaḥ
“aśuciṃ saṃspṛśedairyastu eka eva sa dūṣyati
saṃsṛṣṭyśācī na duṣyeta sarvvadravyeṣvayaṃ vidhiḥ ||”
tathā
“saṃśatānāntu pātrāṇāṃ yattraikamupahanyate
tasya tat śodhanaṃ proktaṃ na tu tanmadhyināmapi ||”