Pramāṇa · Search · About · API

Shabdakalpadruma 335.1.4

Śabdakalpadruma 335.1.4

Language
Sanskrit

335.1.4

ratnākaraprabhṛtayastu kalpatarau nānyaudaryyodhanaṃ harediti pāṭho dṛśyate sa mūlabhūtayājñavalkāmitākṣarāpārijātahalāyudhagrantheṣu nānyaudaryyo dhanaṃ
harediti pāṭhadarśanāt tadanusāravyākhyādarśanācca lipikarapramāda ityāhuḥ | iti dāyatattvam
saṃsṛṣṭī, [n] puṃ, (saṃsṛṣṭaṃ saṃsṛṣṭatvamasyāstīti
iniḥ |) saṃsṛṣṭatvaviśiṣṭaḥ | yathā, yājñavalkāḥ
“saṃsṛṣṭinastu saṃsṛṣṭī sodarasya tu sodaraḥ
dyāccāpaharedaṃśaṃ jātasya ca mṛtasya ca
anyodaryyastu saṃsṛṣṭo nānyaudaryyo dhanaṃ haret
asaṃsṛṣṭyapi cādadyāt saṃsṛṣṭo nānyamātṛjaḥ ||”
iti dāyattattvam
saṃskārajaḥ, tri, saṃskāreṇa jātaḥ | saṃskārajanyavṛttijanyatāvacchedakaprameyatva niścayaḥ
saṃskāravarjjitaḥ, puṃ, (saṃskāreṇa varjitaḥ |) upanayanasaṃskārahīnaḥ | tatparyāyaḥ | brātyaḥ 2
iti hemacandraḥ || daśasaṃskārahīne, tri
saṃskārahīnaḥ, puṃ, (saṃskāreṇa hīnaḥ |) vātyaḥ
ityamaraḥ || saṃskārahīnakalamāha | yamaḥ
“patitā yasya sāvitrī daśavarṣāṇi pañca ca
brāhmaṇasya viśeṣeṇa tathā rājanyavaiśyayoḥ
prāyaścittaṃ bhaveddeṣāṃ provāca vadatāṃ varaḥ ||”
tathā mārkaṇḍeyaḥ
“viprasya ṣor̤aśādvarṣāt rājño dvāviṃśateḥ
param
vaiśyasyāṣādhikādabdāt sāvitrīpatanaṃ bhavet ||”
viṣṇudharmāttaraṃ
“ṣor̤aśābdā hi viprasya rājanyasya dviviśatiḥ
viṃśatiḥ saptayuktā ca vaiśyasya parikīrttitā
sāvitrī nātiricyeta ata ūrddhaṃ nivarttate ||”
iti makṣmāsatattvam
saṃskṛtaḥ, tri, (saṃ+ kṛ+ktaḥ |) kṛttimaḥ | ityamaraḥ || karaṇena nirvvattaḥ kṛtrimo ghaṭādiḥ
iti bharataḥ || pakkaḥ | kṣato guṇāntarādhānam
hṛnnagaraṭīkāyāṃ svāmī | śastaḥ | bhūṣitaḥ

Linked texts (2)