Shabdakalpadruma 416.4-2.8

416.4-2.8

hi | udakakriyāmadhikṛtya pāraskaraḥ | sarvva
jñātayo bhāvayanti | āsaptamādaśamādvā
samānagrāmavāsena yāvat sambhandhamanusmareyurvā
iti | bhāvayanti niṣpādayanti | vyatra yāvat
sambandhamanusmareyurekakulajātā vayamiti smaraṇaṃ
tataścaturhaśapuruṣaparyyantaṃ pakṣiṇī | tataśca janmanāmasmṛtiparyantamekāhaḥ | tathā ca mitākṣarāvivāhacintāmaṇyorbṛhanmanuḥ
“sapiṇḍatā tu puruṣe saptame vinivarttate
samānodakabhāvastu nivarttetācaturhaśāt
janmanāmasmṛtereke tatparaṃ gotramucyate ||”
atra samānodakule dvividhe | pūrvvatra gotamaḥ
pakṣiṇīmasapiṇḍe dūti | paratra hārītaḥ
“mātāmahe trirātraṃ syādekāhastvasapiṇḍake ||”
atraiva gotrajānāmanhaḥ ssṛtamiti jāvālavacanam | tataḥ paraṃ sarvvathā samānodakatānadṛśeḥ jñānamātramiti | snātvā śudhyanti gotrajā
iti vṛddhasaṅkalpāviti | dūti śuddhitattvam
sapiṇḍīkaraṇaṃ, klī, (sapiṇḍa + kka + lyuṭ | abhūtatadbhāve cciḥ |) pūrṇasaṃvatsarakriyamāṇapārvvaṇaikoddiṣṭa nikaṣaiṇatāka śrāddham | yatra pretapiṇḍasya
pitṛpiṇḍena saha miśrīkaraṇam | yathā, —
“sapiṇḍīkaraṇaṃ proktaṃ pūrṇe saṃvatsare punaḥ
kuryyāccatvāri pātrāṇi pretādīnāṃ dvijottamaḥ
pretārthaṃ pitṛpātreṣu pātramāsecayettataḥ
ye samānā iti dvābhyāṃ piṇḍānapyevameva hi
sapiṇḍīkaraṇāśrāddhaṃ daivapūrdhvaṃ vidhīyate
piṣṭranāvāśyeyacca pṛthak piṇḍaśca nirvvapet
ye sapiṇḍīkṛtāḥ pretā na teṣāṃ syāt pṛthak
kriyā
yastu kuryyāt pṛthak piṇḍaṃ pitṛhā so'pi
jāyate ||”
dūti kūrmapurāṇe upavibhāge 22 adhyāyaḥ
saṃvatsaraṃ vā prāpya pitṛtvaprāpakaṃ iti na
sapiṇḍanāntaram| atra ca, karmeāṅgeti niścitya