Shabdakalpadruma 441.8-2.3
Śabdakalpadruma 441.8-2.3
- Language
- Sanskrit
441.8-2.3
“īṣadvautaṃ navaṃ śubhra sadaśaṃ yanna dhāritam
cāhataṃ taddijānīyāt sarvva karmmasu pāvanam ||”
iti vaśiṣṭhottātavacane
īṣat sūkṣmam | na dhāritaṃ na paridhānādi kṛtam
sarja yathitapuṣpaṃ āvadhrota śirasīti śeṣaḥ
yauramīti mantre ṇa | naivau khyo nayata' māmityāpānahī | āvadhrotityanuvartta te | upānahau carmapāduke yojyatvāt pādayoḥ | gandharvvāsauti
mantreṇa vaiśavaṃ daṇḍaṃ gṛhṇāti | vaiṇavaṃ vaṃśaprabhavaṃ
gandhavvau'sīti mantreṇa | ācārthya saparivṛtucyamadhyetyācāryyapariṣadamocate | yacamiva cacuṣaḥ
priyo vo bhūyāsamiti | saparivṛtukaṃ śiṣyādisabhāsañcitaṃ cartha tyābhimukhena gatvā cācāryya
pariṣadamucyate yacamiti mantreṇa | upopaviśya
mukhyān prāṇān saṃspṛśan coṣṭhāpidhānā naṅgaloti upācāryasamīpe mukhyān prāṇān mukhaprabhavān vāyūn saṃspṛśan snātavaḥ | oṣṭhāpidhānamiti mantraṃ japet | manenamācāryyo'īyet | bhatāvatare eva' khātakaṃ vivāhoktavarāhmaṇavidhināīyet | tadamaktau gandhapuṣyābhyām
goyuktaṃ' sthamupakramya pañcamo kūrvaravāku rābhimṛśet | vanaspativiḍaṅgo hi bhūyā iti
pañcamī cakra | kūrvaraṃ rathikasthānam | vākrūṃ
ratharekhetyarthaḥ | vanaspatiriti mantre ṇābhimṛśet
spṛśet | pāṃsvā te jayatu jetvānautātiṣṭhati
rathamārūha pāṃsvā te jayatu jetvānīti yamasamāve
samāvāyaḥ,puṃ, samūhaḥ| ityamaraṭīkāyāṃ bharataḥ
samāhataḥ, tri, (sam + ā + hna + ktaḥ |) samyak
prakāreṇa āhūtaḥ | yathā, —
samāvṛttaḥ, puṃ, (sam + ā + vṛt + ktaḥ |) vedādhyayananivṛttaḥ | tatparyāyaḥ | labdhānujñaḥ 2
samāvṛttakaḥ, puṃ, (samāvṛtta eva | svārthe kan |)
samāvṛttaḥ| iti śabdaratnāvalī