Shabdakalpadruma 552.12.3

552.12.3

yasya jihvā bhaveddorghā nāsām ler̤hi sarvvadā
yogo bhavati niṣpāpaḥ pṛthvīṃ bhramati sarvvadā
dantāśca viralā yasya gaṇḍe kūṣo'pi jāyate
parastrīramaṇī nityaṃ paravittaṃ na vissravān
karkaśaḥ kaṭhineliṅgaḥ pramāṇāccirgataḥ sadā
ramate ca sadā dāso nirdhano bhavati dhruvam
lagnaliṅga na sūkṣmeṇa ratnavardhana bhūpatiḥ
bahustrīramaṇī nityaṃ nārīṇāṃ vallabho bhavet
yasya pādatale padma cakraṃ vāpyatha toraṇam
śaṅkhaṃ śūliṅgaṃ vāpi sa rājā bhavati dhruvam
kaśātilomaśā ye syuḥ kekarākṣāḥ kucelakāḥ
kātaraṃ vyālajihvāñca te daridrā na saṃśayaḥ
kapilā malināṅgāśca hrasvāścaiva haṣadvakhāḥ
ṛśātidīrghā manujāstaṃ daridrā na saṃśayaḥ
cibuke śmaśruśūnyā ye nirlomaśmaśṭdyāśca ye
te dhūrtā naiva sande haḥ samudravacanaṃ yathā
sūryomukhā mandapṛṣṭhāḥ kṛṣṇadantā kucelakāḥ
vakranāsā vajranāsāstaṃ narā duṣṭamānasāḥ
dayālayaśca dātāro rūpavanto jitendriyāḥ
paropakāriṇaścai va ta'pūryyā mānavāḥ smṛtāḥ ||”
iti puruṣalakṣaṇam
atha strolakṣaṇam
“yasyāḥ pādatale rekhā sā bhavet kṣitipāṅganā
bhavedakhaṇḍabhogā ca yā mathyāṅgalimaṅgatā
unnato māṃsalo'ṅguṣṭho varttalo'tulabhogadaḥ
vakro hrasvaśca viviṭaḥ sukhasaubhāgyabhañjakaḥ
dīrghoṅgulobhiḥ kulaṭā kṛśābhirmātanirdhanā
kṛśābhiḥ syācca kṛśyāyuḥ bhagnābhirbhagnavarttinī
civiṭābhirbhaveddāso viralābhirdaridriṇī
parasparaṃ samārūr̤hā yadāṅgulo bhavanti hi
hatvā bahūnapi patīn pareṣāṃ syā tadā bhavet
snigdhā samunnatāstāmrā vṛttāḥ pādanakhāḥ
śubhāḥ
rājñīlasūcakaṃ strīṇāṃ pādapṛṣṭha mamunnatam
samapādau śubhā nārī pṛthupāṇī sudurbhagā