Shabdakalpadruma 768.p1.4
Śabdakalpadruma 768.p1.4
- Language
- Sanskrit
768.p1.4
abhyantaraṃ sa paryyeti maṇḍalānyantaraṃ 'yanām
bāhyato dakṣiṇaṃnaiva satataṃ sūryyamaṇḍalam
caratyasau pratīcāṃntu trāśītimaṇḍalaṃ śatam
taraṇirrāhice tāvat kramate maṇḍalāni tu
pramāṇaṃ maṇḍalasyāpi yojanānānnibodhata
yojanānāṃ sahasrāṇi daśa cāṣṭau tataḥ smṛtaḥ
adhikāścāṣṭapañcāśat yojanāni ca vai punaḥ
viṣkambho maṇḍalasyaitastiryyak sa tu vidhīyate
hastva carate nābhiṃ sūryyo vai maṇḍalakramāt
kulālacakraparyyantaṃ yathā rariḥ śaśī tathā
dakṣiṇe cakravat sūryyastathā śīghraṃ nivarttate
tasmāt prakṛṣṭoṃ bhūmintu kālenārthā na gacchati
sūryyo hādaśabhiḥ śīghraṃ muhūrttairddakṣiṇāyane
trayodaśārddhamṛkṣāṇāṃ madhye cāstaramaṇḍalam
muhūrtta stāni ṛkṣāṇi naktamaṣṭādaśaiśvaran
kulālacakramadhyastho yathāsandaḥ prasarpati
udagayane tathā sūryyaḥ sa sarpan mandavikramaḥ
tasmāt dīrgheṇa kālena bhūmiṃ so'lpāṃ prasarpati
sūryyo'ṣṭādaśabhirbahno muhūrtta rudagāyane
trayodaśānāṃ madhye tu ṛkṣāṇāṃ carate raviḥ
muhūrtta stāni ṛkṣāṇi rātrau hādaśabhicciram
tato mandaraṃ tābhyāṃ cakrantu bhramatāṃ punaḥ
mṛtpiṇḍa iva madhyastho bhramate 'sau dhruvastathā
muhūrtta stāvat triṃśadbhirahorātraṃ dhruvaṃ bhraman
ubhayoḥ kāṣṭhayormmadhye bhramate maṇḍalāni tu
uttare prakrame'rkasya divā mandagatiḥ smṛtā
tathaiva tu punarnaktaṃ śīghrā sūryyasya vai gatiḥ
dakṣiṇe kramaṇe cāpi divā śīghraṃ vidhīyate
gatiḥ sūryyasya vai naktaṃ mandā cāpi punaḥ smṛtā
evaṃ gativiśeṣeṇa vibhajedrāhmaṇāni tu
ajavothyā dakṣiāṇaṃ yallokālokasya cāntaram
lokasantānako hyeṣa vaiśvānarapathādvahiḥ