Shabdakalpadruma 788.1.1

788.1.1

“mahābrahmarṣisṛṣṭā vā jvalantī bhīmadarśanāḥ
dhiktvāgadaṇḍā na hiṃsanti rāmapravājane
sthitām ||” )
sṛṣṭiḥ kho, (sṛj + ktin |) nirmmitiḥ | svabhāvaḥ
iti medinī || nisargaḥ| iti śabdaratnāvalī
brahmāṇḍasṛṣṭiryathā| sṛṣṭeḥ pūrvvaṃ manaśvakṣurādyagocaro bhagavān eka evāsīt | yadā sa
svecchayā draṣṭā san dṛśyaṃ nāpaśyat tadā
triguṇamayīṃ māyāṃ prakāśayāmāsa | tato bhagavān svāṃśena puruṣarūpaṃ kṛtvā tasyāṃ māyāyāṃ
svavīryyaṃ caitanyaṃ ādhatta | sā samaṣṭijovarūpaṃ
mahattattvaṃ janayamāsa | tasmāt trividho'haṅkāro jātaḥ tatra sāttvikāhaṅkārāt manaindriyādhiṣṭhātṛdevatāśca jātāḥ| rājasāhaṅkārāt
daśendriyāṇi jātāni | tāmasāhaṅkārāt pañca
mahābhūtāni teṣāṃ pañca guṇāṃśca jātāḥ | evaṃ
prakṛtyādibhiretai ścaturviṃśatitattvai rbrahmāṇḍaṃ nimrmmāya
bhagavān tasminnekenāṃśena praviśya garbhodakasaṃjñakaṃ
jalaṃ sasarja | tajjalamadhye yoganidrayā sahasrayugamitaṃ kālaṃ sthitavān | tadanta utthāya svayamaṃśena brahmā bhūtvā sarvvān sṛṣṭvā nānābatārān kṛtvā pālayati | kalpānte rudrarūpeṇa
saṃharati ca | iti śrībhāgavatamate saṃkṣepasṛṣṭiḥ || || api ca
“sthāvarāstāḥ surādyāstu prajā brahmaṇyatnvithāḥ
brahmaṇaḥ kurvvataḥ sṛṣṭiṃ jajñire mānasīstu tāḥ
tato devāsurapitṝn manuṣyāṃśca catuṣṭayam
sisṛkṣurambhasyāṃsthāni svamātmānamayuyujat
yuktātmanastamomāttrā udriktābhūt prajāpateḥ
sisṛkṣorjaghanāt pūrvvamasurā jajñire tataḥ
utsasarja tatastanvāṃ tamomātrātmikāṃ tanum
sā tu tyaktā tanustena maitreyābhūdvibhāvarī
sisṛkṣuranyadehasyaḥ prītimāpa tataḥ surāḥ