Vacaspatya 26.25
Vācaspatya 26.25
- Language
- Sanskrit
26.25
kamaṇḍalī hemaca0
2 piṭhare (kum̐ḍi) śabdaca0
kuṇḍin tri0 kuḍi-ṇini-kuṇḍa + astyarthe inirvā
1kuṇḍayukte striyāṃ ṅīp “rāvaṇastu yatirbhūtvā śukladaḥkuṇḍī tridaṇḍadhṛka” bhā0 va0 277a0 “daṇḍī kalī
ca kuṇḍī ca dvijānāṃ dhārayastathā”bhā0va014tha0 ityu -
kta 2śive pu0 “ratnabhāṇḍobhede strī “manti niṣkasahakāci kuṇḍinyo bharitāḥ śubhāḥ” bhā0va058a0”kuṇḍinyaḥ pāśabhedāḥ ‘bhāgisthya iti vā pāṭhaḥ” nīlaka0
kuṇḍina iti pāṭhastu prāmādikaḥ
kuṇḍīra puṃ kuṇḍi-īran | 1manuṣye 2balavati tri0 dharaṇī
kuṇḍod pu0 bhārataprasiddha parvvatabhede “kuṇḍodaḥparvva toramyo
kuṇḍodara pu0 kuṇḍa iva udaramasya | 1nāgabhede | kakaurākuta vyāsaraṇe bhau0pa0saka0seṭ | kotati akotīt | cukota
kutanu puṃ kutsitā tanurasya | 1tumbare likā0 kumeragacche
kutantrī strī kutsita0 | kutsitāyāṃ vīṇāyām | ḍep
kutapa puṃ0kutsitaṃ pāpaṃ tapati kuṃ' bhūmiṃ tapati-tapa-aṇ kutakutas avya0 kasmāt kim+tasil kimaḥ kuḥ | 1kasmādi
kutuka na0 kṛta vā0 ṣakañ | 1kautuhale phalanirapekṣatayā
kutupa pu0 kutan + pṛṣo0| 1pañcadaśadhā vibhaktadivasasyāṣṭamāṃśe gandharvvarā0| kutsā kutaḥ ḍupac| (choṭakupā) carmmamaye kūpe 2snehapātre pu0 amaraḥ
kutamburu na0 kugatisa0| kutsitārttandukīphale gandhaci0
kutu strī kuta-bā0 kṝ | carmmamaye snehapātre (kupo) amaraḥ
kutu(kū)ṇaka pu0 "kuta(kū)ṇakaḥ kīraṭopācchinnūnāmike
vartmani| jāyate tena sarvvaṃ taṃ kaṇḍū raṃ ca savedanaṅkaḥ
śiśuḥ kuryyāllalāṭcchūṭanāsāgharṣaṇeyam| śakno nārkaprabhāṃ
draṣṭuṃ na vartmanmīlanekṣamaḥ” iti mādhavanidānokte bālānāṃ netravartma rogabhede (kutuyā)
kutūhala na0kutaṃ kutsaṃ mayaṃ snehapātramiva hṛdayaṃ halati
ila-ac| apūrvvavastudarśanātiśayajanye ceṣṭābhede
phalanirapekṣatayā cikīrṣite 1kautuke amaraḥ “priyāviyogādvipuro'pi nirbharaṃ kutūhalākrāntamanā manāgabhūt” naiṣa0| “kutūhalāṅgāraśilopariveśam” bhaṭṭiḥ
“astita me śakuntalādarśanaṃ prati kutūhalam” śaku02praśakte 2yadbhute ca tri0hemaca0| “ramyavastusamāloke lolatā syāt kutūhalam” sā0 dṛ0 ukta 3nāyakayorbhāvabhede
na0| tārakā0 itac| kutūhalita jāta kautuke tri0
svārthe yuvā0 ṣṇya| kautūhala kautuke na0 amaraḥ
kutṛṇa na0| kugatisa0| (pānā) kumbhagrāme śabdara0
kutonimitta tri0 kutaḥ kiṃ nimittaṃ yasya kim+prathamātheṃ
tasil ba0va0| kinnimitte kiṃhetuke| “kutonimittaḥ
śokaste” rāmā0
kutra avya0kim+saptamyāḥ lal kimaḥ kuḥ| kasminnityarthe praśnaviṣaye
ākṣepaviṣaye ca adhikaraṇe “kā sītā kena nītā mama
hṛdayagatā kena vā kutra dṛṣṭā” mahānāṭa0 “kulāśiṣaḥ
sutisukhā mṛgatṛṣṇādrūpāḥ” bhāga07|6
Linked texts (1)
- Vācaspatya — Vācaspatimiśra, Sanskrit