Vacaspatya 3.3.1

3.3.1

karmaṇi medi0
5 śilpe hemaca06 dyotavini0| atnedaṃ bodhyam uṇādīnāmavyutpattipace rūḍhadāyaśaktyā śilpaprabhṛti tattadarthavācakatā, vyutpattipacce avayavaśaktyā svasvārthasyāpyapasthāpanena
yogena viśiṣṭārthaparatayā yaugikatvaṃ tena kāryya kāścarityādau
karmmāderanvayaḥ udantakayogāca tatra karmmaṇi na ṣaṣṭhī
vyapratyayasyārthe karmaṇo'nvayāsamabhavāt na dvitīyādiprasaṅgiḥ| svārthe kan| kāruko'pi sūpakārādau| “na rājño
nṛpataḥ kāryyo na kārukakuśīlavau” manuḥ | “ayastuvaṃstu śuśrūṣāṃ śūdaḥ kartuṃ dijanmanām | putradārātyayaṃ
prāpto jīvet kārukakarmmabhiḥ | yaiḥ karmmabhiḥ pracāritaiḥ
śuśrūṣyante dvijātayaḥ | tāni kārukakarmāṇi śilpāni
vividhāni ca” manuḥ | striyāmūṅ | kārū śilpinyāṃ
rajakādistriyām | [ caure śabdaci0
kārucaura pu0 kāruṇā śilpena caurayati cura-ac | sandhikāruṇḍī strī īṣat ruṇḍī mūrddhahīnā | jalaukāyāṃ śabdaca0
kāruṇya na0 karuṇaḥ karuṇāyuktaḥ karuṇāviṣayo vā tasya bhāvaḥ,
kāru(rū)ṣa pu0 karu(rū)ṣasya rājā aṇ | karu(ka) padeśādhipe
kāreṇava tri0 kareṇoridam | kareṇusambandhinuṣṭyādā
kāreṇupāli puṃstrī kareṇupālasyāpatyam iñ
kārottara pu0 kāreṇa surāgalanakriyayā uttarati ud+tṛsurāmāsivati tathā ca sati kārotarāt carmāṇi
surā patati” saṃ0 vyā0 | “tasya romākhyeva puṇḍrāṇi,
tvak tokmāni, māṃsaṃ lājā asthi kārotaro majjā
māsaraṃ rasaḥ parisrujjanaṅgalohitaṃ, retaḥ payaḥ, mūtraṃ
surovadhyam vaksasam” śata0 brā0 12,8,1,2 | evaṃ
kārotaraśabdasya cālanīparatve sthite surāmaṇḍasya tatsādhyatvāt tathātvaṃ bodhyam
vyakkala