Vacaspatya 5.7.2
Vācaspatya 5.7.2
- Language
- Sanskrit
5.7.2
kālakā strī kālena ka bā0 nettvam | dakṣakanyābhede jaṭā0
tasyā apatyaṃ ḍhak | kāsakeya asurabhede kālakeyagabde
udā0
kālakāla pu0 kālamapi kālyayati prerayati svakarmmāṇi
kala–neodane ṇic | parameśvare kālaśabda dardhitakālamādhavīyanyanye udā0
kālakoṭa pu0kālaḥ kīṭo'tra | 1deśabhede tatra bhavaḥ paladyā0
aṇ | kālakoṭa 2 taddbhave tri0
kālakīrtti pu0 candraguptasurāṃgaśambhave bhārataprasiddhe nṛpa
bhede | “kālakīrttiriti khyātaḥ pṛthivyāṃ so'bhavannṛpaḥ
candrahasteti yasye ṣa kīrttitaḥ pravaro'suraḥ” bhā0 cyā017a0
kālakola pu0 kālaṃ tajjñānaṃ kālayati kāla–kṣaṇa upa0
sa0 | kolāhale gabdaratnā0 kolāhalasya kālarūpaparameśvarajñānavirodhitvāttathātvam
kālakuṇṭha pu0 kālena kuṇṭhayati kuṇṭha-karmmāṇi ghañ | yamarāje śabdamā0 | “bhīṣāsmādvātaḥ pavate-mṛtyurdhāvati
pañcamaḥ” iti śrutyukteḥ īśvarabhiyeva yamādibhiḥ svasvakāryyāṇāṃ karaṇāttasya tatkuṇṭhitatvāt tasya tathātvam
kālakuṣṭha na0 tri0 kaṇe0| kuṣṭhede paṅge toyamṛttikābhede rājani0
kālakūṭa na0 | kālaṃ viṣamapi kūṭayati kūṭa-upatāpe aṇ
upa0 sa0, kālasya myatoḥ kūṭaiva vā kālavarṇasya kūṭaiva vā | 1viṣabhede pu0 na0 | viṣabhedakālakūṭalakṣaṇaguṇādikaṃ bhāvaprakāśe yathā “viṣaṃ tu garalaḥ kṣtreḍastasya bhedāṃmudāhare | yannāmabhaḥ śaṅkāriṅgaḥ saktukasya
pradīpanaḥ | saurāṣṭrikaḥ śṛṅgikaśca kālakūṭastathaiva ca
hālāhalo brahmaputro viṣabhedā amau nava” iti vibhajya
“deśāntarasthe devehaiṃ tasya pṛthuśākhinaḥ | daityasya rudhirāñjātarakṣarakhaśavarṣiṇaḥ | niryāsaḥ kālakūṭā'sya
Linked texts (1)
- Vācaspatya — Vācaspatimiśra, Sanskrit