Pramāṇa · Search · About · API

Ratnadipika (Candeshvara) 3.4

Ratnadīpikā (Caṇḍeśvara) 3.4

Language
Sanskrit

3.4

nīla(śva)[sya] ṣaḍvidhā doṣā guṇāḥ pañcavidhāstathā
śūdrakaṃ pāṭalacchāyaṃ śarkarābhāsachidrakam

3.4.p1

mūlyaṃ ṣoḍaśakaṃ proktaṃ chāyābhadraguṇairbhavet
mṛdapāṣāṇaraupyaṃ ca mahānīlaśca dūṣaṇam ||(?) 5
śūdrake ca daridratvaṃ pāṭale śatruvigrahaḥ
chāyayā kāntihāniśca paiśunyaṃ triṣu jāyate
deśatyāgaṃ daridratvaṃ karkarāyāḥ phalaṃ mahat
vyaśraṃ śatrubhayaṃ datte citrakṛṣṇaṃ vinirdiśet
evaṃ bahuvidhā doṣāstyājyā ratnasya sūribhiḥ
guṇāṃ(ste)[ścai] ṣāṃ pravakṣyāmi yathādṛṣṭaṃ purātanaiḥ
guruḥ snigdhaśca varṇāḍhyaḥ pārśvavartyabhirañjanaḥ
indranīlaḥ samākhyātaḥ caturbhiśca mahāguṇaiḥ
chāyāṃ caiṣāṃ pravakṣyāmi yathāpyuktā purātanaiḥ
(catujātī)[caturjāti] vibhāge(na u)[nāpyu] ttamādhamamadhyamāḥ
nīlā ca śukakaṇṭhābhā(a)[pya] tasīkusumaprabhā
kokilā kaṇṭhasaṅkāśā barhikaṇṭhasamaprabhā
[kāka] pakṣasamā kā (cidvi)[ntirvi] vidhā tasya dṛśyate
doṣahīne guṇāḍhye ca (u)[hyu]ttamākarasambhave
nīlamūlyaṃ pravakṣyāmi maṇermatyanusārataḥ
sanmūlyaṃ padmarāgasya saguṇasya prakīrtitam
tanmūlyaṃ śakranīlasya munibhiḥ parikīrtitam
payomadhyaṃ kṣipennīlaṃ sunīlaṃ tatpayo bhavet
indranīlassa vijñeyo ratnaśāstraviśāradaiḥ
etadguṇaviśiṣṭo yoṃ lokānāṃ hitakārakaḥ
parīkṣā śakranīlasya (sūribhiḥ pari)[budhairevaṃ pra] kīrtitā
—pañcamaṃ jyotiḥ—
atha marakataparīkṣā
susvacchaṃ guru varṇāḍhyaṃ rucisusnigdhaveṇukam
ṣaḍguṇāḥ pañcadoṣāśca saṃyukta ca viṣāpaham
caturvidhā(ca)[ni] te(jātiḥ)[jāṃsi] mahāmarakatasya ca
prathamaṃ śaivalābhaṃ ca śukābhamaparaṃ bhavet
śirīṣakusumābhaṃ ca caturthaṃ tucchavarṇakam
harita(sya)[ccha] vimadhye tu kṛṣṇacchāyā hi śobhanā
brāhmaṇaḥ kṣatriyo vaiśyaḥ śūdraśceti yathākramam
chāyābhedena vijñeyāścaturvarṇāḥ krameṇa ca
nalinīpatramadhyasthaṃ yathā vāri tathā sthitam
eṣā marakatacchāyā nirmalā tu bhaviṣyati
maṇirmarakato nāma nāga(pīta)[pitta] samacchaviḥ
turuṣkamagadhe tasyā(ā)[pyā] karotpattimūmayaḥ
uttamaṃ hi turuṣke ca madhyamaṃ magadhodbhavam
piṇḍakāntisvabhāvena mūlyaṃ sarvatra(pū)[yu]jyate
śukapakṣanibhā kācidvaṃśapatrasamaprabhā
śikhipicchanibhā kācijjayantīpatrakopamā
evaṃ bahuvidhā kāntirdṛśyate harate maṇau
snigdhatvaṃ ca gurutvaṃ ca tejastvaṃ piṇḍasaṃsthitiḥ
caturbhirlakṣaṇairyukto yadi (syānma[mā])rakato maṇiḥ

3.4.p2

a)[sa]vighnaḥ sarvarogāṇāṃ pannagadaṃśanā (ya)[ta]thā || (8

3.4.p3

dhāraṇaṃ tasya yatnena nātra kāryā vicāraṇā
sapta doṣā guṇāḥ pañca chāyāścāṣṭavidhāḥ smṛtāḥ
mūlyaṃ dvādaśakaṃ proktamāraktaṃ ca guṇāguṇaiḥ
rūkṣatvaṃ caiva visphoṭaṃ vi(khyāto)[ṣāṇau] maṇibhistathā
karkaraṃ [jaṭharaṃ] caiva vasaraḥ saptamaḥ smṛtaḥ
ra(kṣo) [kṣetra] vyādhe (niviṣṭena)[rna visphoṭaṃ] pātādrūkṣatvameva ca
śṛṅge ca rogaśokādi karkarī duḥkhadāyakaḥ
śikhā vyāghrabhayaṃ(da)[dha] tte vasaro mṛtyumeva ca
ime doṣāḥ samākhyātā ratnaśāstraviśāradaiḥ
guṇāṃ(nte)[ścai] ṣāṃ pravakṣyāmi yathoddiṣṭaṃ purātanaiḥ
(ākorapātito)[ākarotpattitaḥ] kṛtvā yāvanmūlyaṃ suniścitam
sarvatra sakalairdevaiḥ kalpyate(va)[bā] hutāḍane
yāva(cchaviśva)[ssandihya] sa(mbhū)(dbhū)tiḥ tāva(kā)[dā]dara

3.4.p4

śane)[se] canam | (?

Linked texts (2)