Vasturatnavali 3
Vāsturatnāvalī 3
- Language
- Sanskrit
Contents
- 3.2-3 — 2 parts
3.2
aiśānyā yadi śaḥ praṣṭe gogattvaṃ syādbarhastataḥ
vāstumañjarī
atha bhūmiśodhanārthaṃ śalyoddhārādhyāyaḥ dvitīyaḥ
3.1
tatra jyotirnibandhe (pṛ0 166. 15-16) -
'svakuladevatāṃ praarchrcyantyā''ḍhyamadhyamam| - wait, "svakuladevatāṃ prārcyantyā''ḍhyamadhyamam|"?
'svakuladevatāṃ prārcyantathā''ḍhyamadhyamam
gṛhītvā tu tataḥ śalyamāśatyaṃ samyagvicārayet
3.1-2
'svakuladevatāṃ prārcyantathā''ḍhyamadhyamam
Wait, "prārcya" or "prārcya"? "prārcyantathā''ḍhyamadhyamam|" or "prārcya tataḥ"?
Let's zoom into: 'svakuladevatāṃ prārcya tathā''ḍhyamadhyamam|'
Wait, it is: 'svakuladevatāṃ prārcya tathā''ḍhyamadhyamam
Wait, no: 'svakuladevatāṃ prārcya tataḥ śalyasamanvite...' no:
'svakuladevatāṃ prārcya tathā''ḍhyamadhyamam
gṛhītvā tu tataḥ śalyamāśatyaṃ samyagvicārayet
3.1-3
Wait: "gṛhītvā tu tataḥ śalyamāśatyaṃ"? Or "śalyamāśalthaṃ"?
'svakuladevatāṃ prārcya tathā''ḍhyamadhyamam
'svakuladevatāṃ prārcya tathā''ḍhyamadhyamam
'svakuladevatāṃ prārcya tathā''ḍhyamadhyamam
Line 3: gṛhītvā tu tataḥ śalyamāśalpaṃ samyagvicārayet
3.2-2
Wait, let's look at the characters: "śalyamāśatyaṃ" or "śalyamāśalpaṃ"? It's śalyamāśalpaṃ or śalyamāśatyaṃ.
a-ka-ca-ṭa-ta-pa-ya-śa-hapacāḥ pūrvādimadhyagatāḥ
śalyakarā iha nānye śalyagṛhe nivasatatprāptaḥ
3.2-3
'
Wait, "nivasatatprāptaḥ" or "nivasatastatprāptaḥ" or "nivasatatprāptaḥ"?
It looks like "nivasatatprāptaḥ" or "nivasatastatprāptaḥ". There is no visarga before tta. It is "nivasatatprāptaḥ" or "nivasatastatprāptiḥ" or "nivasataḥ samprāptaḥ"?
Wait, in prose: "śalyagṛhe nivasataṃ janānāṃ nāśaṃ prāpto bhavatī|" / "śalyagṛhe nivasatastadā | tadāha- śalyagṛhe iti| śalyagṛhe nivasataṃ..."
So line 5: śalyakarā iha nānye śalyagṛhe nivasatatprāptaḥ
3.2-3.p1.1
' - wait, "nivasatastatprāptiḥ" or "nivasatatprāptaḥ" or "nivasatastatprāptaḥ"? It's "nivasatastatprāptiḥ" or "nivasatatprāptaḥ". Let's look closer:
vyākhyā-gṛhasthāmṛtusaṃdhyādi varṇādiśubhadaivaḥ varṇānāṃ prathamākṣarodayaḥ a ka
caṭa ta pa ya śānāntathā'kṣaradaivatavatta śalyaṃ digataṃ vaktavyam, śalyamantrastīti vācyam
etaduktaṃ bhavati- gṛhasīmātatsabhūmidīkṣāmitteraraṇādbhiḥ samyagtayā navadhā kṛtvā,
koṇeṣāmikṣāmakṣaramadhyapattībhiḥ kramaṃ pūrvādyaṣṭadikṣu śalyāndiśet| akāre pratnoktau
pūrvasyāṃ śalyamādiśet| kakāre agnikoṇe, cakāre dakṣiṇe, ṭakāre nairṛtīkoṇe, takāre
paścimāyāṃ, pakāre vāyukoṇe, yakāre uttare, śakāre īśānyakoṇe śalyaṃ vadet| tu punaḥ
haparciirterpasakṣepsaṃyato... wait!
"haparcii..." No, wait!
"haparciirterpa..." wait: "hapacānāṃ madhyakoṣṭhe ādiśet"?
Wait: "haparcii..." no: "haparcikṣetre'pyasaṃkhyāto" or "haparcikṣetre'pyasaṃkhyāte"?
tu punaḥ
haparcikṣetre'pyasaṃkhyāte madhyakoṣṭhe ādiśet, hapacānāṃ maprāṇāmakṣarāṇāmanyatame pratnoktau
Wait, "maprāṇāmakṣarāṇāmanyatame" - "saptānāmakṣarāṇāmanyatame"? No, "maprāṇām"? "saptānām"? "trayāṇām"? "trayāṇāmakṣarāṇāmanyatame"?
Let's look at the characters: "hapacānāṃ trayāṇāmakṣarāṇāmanyatame praśnoktau"!
Yes, "praśnoktau", "praśnoktau", "praśne"!
"akāre praśnoktau pūrvasyāṃ śalyamādiśet|"
"haparcikṣetre'pyasaṃkhyāto" - wait: "haparci..." is "hapacānāṃ"? No: "hapacākhyeṣvakṣareṣu madhyakoṣṭhe ādiśet"?
ह (ha) प (pa) चा (cā) ख्ये (khye) ष्व (ṣva) क्ष (kṣa) रे (re) षु (ṣu)
= "hapacākhyeṣvakṣareṣu"!
3.2-3.p1.2
Yes! hapacākhyeṣvakṣareṣu madhyakoṣṭhe ādiśet, hapacānāṃ trayāṇāmakṣarāṇāmanyatame praśnoktau
madhye śalyaṃ vadet
etaduktaṃ bhavati- gṛhasīmātatsabhūmidīrghāmitteraraṇādbhiḥ... wait:
gṛhasīmātattadbhūmi... gṛhasīmātatsabhūmidīrghā... wait: "dīrghāvistāraṇādbhiḥ"?
dīrghā (dīrghā) vi (vi) stā (stā) rā (rā) nnā (nnā) dbhiḥ (dbhiḥ)? No, "dīrghāvistārādibhiḥ" samyagtayā navadhā kṛtvā,
Let's look at "koṇeṣāmikṣāmakṣaramadhyapattībhiḥ":
ko (ko) ṇeṣva (ṇeṣva) ntya (ntya) kṣa (kṣa) rā (rā) ṇā (ṇā) ma (m) kṣa (kṣa) ra (ra) ...
ko (ko) ṇe (ṇe) ṣva (ṣva) kṣā (kṣā) ma (ma)...
etaduktaṃ bhavati- gṛhasīmātattadbhūmidīrghāvistārādibhiḥ samyagtayā navadhā kṛtvā,
koṇeṣvakṣā...
Wait, "koṇeṣvādyantayorakṣaramadhyapaṅktībhiḥ"?
कोणे (koṇe) ष्व (ṣva) क्षा (kṣā) म (ma) क्ष (kṣa) र (ra) म (ma) ध्य (dhya) प (pa) ङ्क्ती (ṅktī) भिः (bhiḥ)?
vyākhyā-gṛhasthāmṛtusaṃdhyādi - wait: gṛhasthā... "gṛhasthasyābhṛtu..." -
gṛhasthasyāyuḥsaṃkhyādi ?
Let's look: gṛha (gṛha) stha (stha) syā (syā) yuḥ (yuḥ) saṃ (saṁ) khyā (khyā) di (di) = gṛhasthasyāyuḥsaṃkhyādi !
Then: varṇādiśubhadaivaḥ? No, varṇā diśu bhaveyuḥ !
varṇā diśu bhaveyuḥ | varṇānāṃ prathamākṣarodayaḥ
akacaṭatapayaśa-ānāntathā'kṣaradaivatavatta śalyaṃ digataṃ vaktavyam,
śalyamatrāstīti vācyam
Wait, "akacaṭatapayaśānāṃ tathā'kṣaradaivatavata"?
Yes: "a ka ca ṭa ta pa ya śānāṃ tathā'kṣaradaivatavatta śalyaṃ diggataṃ vaktavyam, śalyamatrāstīti vācyam|"
Wait, "diggataṃ" or "digataṃ"? "diggataṃ".
"śalyamatrāstīti" not "śalyamantrastīti"! It is śalyamatrāstīti!
3.2-3.p1.3
etaduktaṃ bhavati- gṛhasīmātattadbhūmidīrghāvistārādibhiḥ samyaktayā navadhā kṛtvā,
koṇeṣvakṣā... wait: koṇeṣvanyākṣaramadhyapaṅktibhiḥ?
को (ko) णे (ṇe) ष्व (ṣva) न्ता (ntā) म (ma) क्ष (kṣa) र (ra)...
No, "koṇeṣvaṣṭamakṣaramadhyapaṅktībhiḥ"?
को णे ष्वा न्त्य (koṇeṣvāntya) क्ष र (kṣara) म ध्य (madhya) प ङ्क्ती (paṅktī) भिः (bhiḥ) :
"koṇeṣvantyākṣaramadhyapaṅktībhiḥ kramaṃ pūrvādyaṣṭadikṣu śalyāndiśet|"
Wait, "koṇeṣvantyākṣara" - wait, is there an anusvara? koṇeṣvantyākṣaramadhyapaṅktibhiḥ?
Wait, "kramaṃ pūrvādyaṣṭadikṣu śalyān diśet|" (or śalyāndiśet)
"akāre praśnoktau pūrvasyāṃ śalyamādiśet|"
"kakāre agnikoṇe, cakāre dakṣiṇe, ṭakāre nairṛtyakoṇe,"
Wait, "nairṛtīkoṇe" or "nairṛtakoṇe"? "nairṛtyakoṇe,".
"takāre paścimāyāṃ, pakāre vāyukoṇe, yakāre uttare, śakāre īśānyakoṇe śalyaṃ vadet| tu punaḥ
hapacākhyeṣvakṣareṣu madhyakoṣṭhe ādiśet, hapacānāṃ trayāṇāmakṣarāṇāmanyatame praśnoktau
madhye śalyaṃ vadet|"
Next paragraph (sphītati? spaṣṭamiti?):
"spaṣṭīti|"
"atra bhūmau śalyamasti na veti praśnakaraṇasamaye praśnakarttuḥ prathamākṣaradattāṃ" - wait:
"praśnakarttuḥ prathamākṣaradattāṃ"?
No: "praśnakarttā svābhīṣṭadevatāṃ"?
Yes: "praśnakaraṇasamaye praśnakarttā svābhīṣṭadevatāṃ smṛtvā praśnaḥ kāryaḥ|"
Look: "प्रश्नकर्त्ता" (pra-śna-ka-rttā) "स्वाभीष्टदेवतां" (svā-bhī-ṣṭa-de-va-tāṁ) "स्मृत्वा" (smṛ-tvā) "प्रश्नः कार्यः।" (pra-śnaḥ kā-ryaḥ.)!
Then: "tatra prathamavacanasya prathamaṃ vākyam, ādyākṣaraṃ prathamākṣaraṃ"
"gṛhītvā samyak śalyamasti na veti vicārayet-"
3.2-3.p2
Wait, is it "śalyamasti na ceti" or "veti"? "veti vicārayet-"
3.1-4
"a ka ca ṭa ta pa ya śa hapacā"
"varṇāḥ pūrvādimadhyagatāḥ sthāyyāḥ| iha preta eva varṇāḥ śalyakarāḥ śalyadāḥ, anye na| atha"
Wait: "iha preta"? No, "iha proktā eva varṇāḥ śalyakarāḥ śalyadāḥ, anye na| atha"
Yes: "iha proktā eva varṇāḥ śalyakarāḥ śalyadāḥ, anye na| atha"
"śalyasamanvite'smangṛhe nivāsaṃ kāryaṃ na kāryaṃ ? śalyānvite'smin gṛhe nivasatastadā | tadāha-"
Wait: "nivāsaḥ kāryo na kāryaḥ?"
Let's look: nivāsaḥ kāryo na kāryaḥ ?
"śalyānvite'smingṛhe nivasatastadā | tadāha-" (or nivasatastad?)
Wait: "तदाह-"
"śalyagṛhe iti| śalyagṛhe nivasataṃ janānāṃ nāśaṃ prāpto bhavatī|"
Wait, "nivasatāṃ janānāṃ nāśaḥ prāpto bhavati|"?
Look at "nivasatāṃ janānāṃ nāśaḥ prāpto bhavati|":
"nivasatāṃ janānāṃ nāśaḥ prāpto bhavati|" Yes!
"tathādo vidhāmāha-" - "tadādau vidhimāha-"!
Let's check: त (ta) दा (dā) दौ (dau) वि (vi) धि (dhi) मा (mā) ह (ha) = तदादौ विधिमाह-!
"svasvāmidukulasamvatskhadevatā vibhāvya" - wait:
"svasvābhīṣṭakuladevatāṃ vibhāvya"?
Yes: "svasvābhīṣṭakuladevatāṃ vibhāvya mantrasya sahasrapraṇavākāraṃ japaṃ" -
"vibhāvya mantrasya sahasrapraṇavakāraṃ japaṃ"?
"kṛtvā- ' oṃ pratimāṃ vikhyāṇī bhuviṃ vyaktā rakṣānanti|' ityanayāntaraṃ gṛhakartṛśambhuṃmapi"
"kṛtvā- 'oṃ pratimāṃ vikhyāpya bhuvi vyaktā rakṣantu|' ityanenāmantrya gṛhakartṛśambhumapi"
Wait: "gṛhakartṛvāstumapi"?
gṛha (gṛha) ka (ka) rtṛ (rtṛ) vā (vā) stu (stu) ma (ma) pi (pi) = gṛhakartṛvāstumapi!
"smṛtvā gṛhabhūmiṃ śubhāśubhajñānārthaṃ vadet| tatrādau paścādvāḥ varṇāṃ yuṣmadadīśvaramantramiti bruvanti|"
"śubhāśubhajñānārthaṃ vadet|"
"tatrādau paścādvā varṇā yuṣmadīśvaramantramiti bruvanti|"
'svakuladevatāṃ prārcya tathā''ḍhyamadhyamam
gṛhītvā tu tataḥ śalyamāśalpaṃ samyagvicārayet
3.1-5
tatra jyotirnibandhe (pṛ0 166. 15-16)'svakuladevatāṃ prārcya tathā''dyamadhyamam
Yes, आद्यमध्यमम् (first and middle)!
And "śalyamāśalpaṃ"? No, "śalyamāśu ca samyagvicārayet"? No, "śalyamāśūktaṃ"?
"śalyamāśu samyagvicārayet"?
Wait, look at "śalyamāśalpaṃ":
śa lya mā śa lpaṃ - wait, śalyāśalyaṃ!
"śalyamāśalyāṃ" - "śalyāśalyaṃ samyagvicārayet
3.1-6
"!
śa lya m (no) - śa lyā śa lyaṃ !
"gṛhītvā tu tataḥ śalyāśalyaṃ samyagvicārayet
3.2-4
"
YES! śalyāśalyaṃ (śalya + aśalya)! That makes 100% sense!
"śalyakarā iha nānye śalyagṛhe nivasatastatprāptiḥ
3.2-5
'"
Wait, "tatprāptiḥ" or "tatprāptaḥ"?
"nivasatastatprāptiḥ
3.3
'"
bhūmiśodhanārthaṃ śalyoddhārādhyāyaḥ
cāhie ki vaha sarvaprathama apane iṣṭadevatā kā smaraṇa kara praśnakartā ke prathama akṣara ko jāne
Wait: "va pa - caṃ akṣarārtha vargoṃ"?
Let's look closely at: "va pa - caṃ akṣarārtha vargoṃ":
"va ha - pāṃ akṣarādi vargoṃ" - "va ha - paṃ" - wait:
"a-ka-ca-ṭa-ta-pa-ya-śa-hapacāḥ pūrvādimadhyagatāḥ|"
In Hindi: "a, ka, ca, ṭa, ta, pa, ya, śa va ha - paṃ" or "ha - pāṃ"?
Wait: "ha - pāṃ akṣarādi vargoṃ" or "ha - pāṃ akṣarādi vargoṃ ke"?
"ke ādya akṣara uccarita hoṃ to ve hī pūrva diśā se lekara madhyasthāna taka śalya batāne vāle
koṣṭhaka meṃ akṣaroṃ
sakatā hai-)
It has: का (kā) स्था (sthā) न (na) क (ka) र (ra) दि (di) या (yā) ग (ga) या (yā) है (hai) जि (ji) स (sa) से (se) ज्ञा (jñā) न (na) कि (ki) या (yā) जा (jā)
sthārthaṃ cakram- or śalyārthaṃ cakram-?
śalyārthaṃ cakram-!
Row 1: श अ क
Row 2: ya ha pa ya (wait, ha pa ya or ha pa ca? ha pa cāḥ! So ha pa ca!) ca
Row 3: प त ट
etadeva vistārapūrvakamāhānyaiko'tra (pṛṣṭha 166. 17-25) -
Wait: "etadeva vistārapūrvakamāhānyaiko'tra" or "etadeva vistārapūrvakamāha granthakṛdatra"?
gra (gra) ntha (ntha) kṛ (kṛ) da (da) tra (tra)! "māha granthakṛdatra"!
Yes! vistārapūrvakamāha granthakṛdatra (pṛṣṭha 166. 17-25) -
pṛcchatāṃ yadi aḥ prācyāṃ narāsthanaṃ tadā bhavet| - narāsthi tadā bhavet
mārjāranakhasamprāptistasya pāpanudādbhutam
3.4
āgneyāṃ yadi kaḥ praṣṭe kharośalthūcchū daye| -
āgneyāṃ yadi kaḥ praṣṭuḥ kharoṣṭracchadmani prabho | or śalyodbhavet?
āgneyāṃ yadi kaḥ praṣṭuḥ kharoṣṭra...
āgneyāṃ yadi kaḥ praṣṭuḥ kharoṣṭracchadmani...?
ख (kha) रो (ro) ष्ट्र (ṣṭra) श (śa) ल्यं (lyaṁ) भ (bha) वे (ve) त् (t) । (khāroṣṭraśalyaṁ bhavet / kharoṣṭraśalyaṁ bhavet)
āgneyāṃ yadi kaḥ praṣṭuḥ kharoṣṭraśalyamudbhavet
rājadaṇḍo bhavettena bhavennaiva nivarttate
3.4-2
Wait: "bhavennaiva nivarttate" or "bhayaṃ naiva nivarttate"?
"bhayaṃ naiva nivarttate
3.5
" ! Exactly!
yāmyāmyāṃ yadi caḥ praṣṭuḥ kuryātkīrnāśamīkṣitam| -
yāmya (yāmye) yadi caḥ praṣṭuḥ kuryātkīnāśamīkṣitam
Wait, "yāmye yadi caḥ praṣṭuḥ" or "yāmya diśi caḥ praṣṭuḥ"?
"yāmya diśi yadi caḥ praṣṭuḥ"? No: yāmyāyāṃ yadi caḥ praṣṭuḥ
Let's check: या (yā) म्या (myā) यां (yāṁ) य (ya) दि (di) चः (caḥ) प्र (pra) ष्टुः (ṣṭuḥ)
kuryāt kīnāśamīkṣitam| (or kuryātkīnāśamīkṣitam|)
nṛśalyaṃ gṛhamadhya sthāt gvirogāṃtaḥ
3.5-2
nṛśalyaṃ gṛhamadhyasthaṃ galagaṇḍādirogataḥ
3.5-3
or taddigdoṣāt or rujogadaḥ?
नृ (nṛ) श (śa) ल्यं (lyaṁ) गृ (gṛ) ह (ha) म (ma) ध्य (dhya) स्थं (sthaṁ)
रु (ru) जो (jo) ग (ga) दः (daḥ) or त (ta) द्र (dro) गा (gā) र्त्तः (rttaḥ)?
ru (ru) jā (jā) ro (ro) gā (gā) rttaḥ (rttaḥ)
3.6
or rujārogāt?
It looks like: rujārogārthataḥ? no, rujā rogāt?
Wait: "nṛśalyaṃ gṛhamadhyasthaṃ rujogadaḥ"? "strīrogāttaḥ"? "śirogāttaḥ"?
nairṛtyāṃ yadi ṭaḥ praṣṭe - praṣṭuḥ
śālo'naḍuhādbhavet| - śalyo'naḍuhādbhavet
śūnyo'tha jāyate tatra vātānāṃ janayenmṛtim
3.7
taḥ praṣṭe - taḥ praṣṭuḥ
paścimābhāge piśunaiḥ pratyayaṃ prayāvet| -
piśunaiḥ pratyayaṃ yāyāt / vrajet ?
"piśunaiḥ pratyayaṃ vrajet|"
mañjīrittamiti - maṇḍūkaśalyaṃ ?
म (ma) ण्डू (ṇḍū) क (ka) श (śa) ल्य (lya) मि (mi) ति (ti) त (ta) त्र (tra) स्वा (svā) मि (mi) नं (naṁ) वि (vi) न्द (nda) ति (ti) ध्रु (dhru) व (va) म् (m) ॥ 7 ॥
= "maṇḍūkaśalyamiti tatra svāminaṃ vindati dhruvam
3.8
"
vāyavyāṃ yadi paḥ praṣṭuḥ tṛṣā'ṅgārasaśūkaraiḥ| - vṛṣāṅgārasaśūkaraiḥ| (no, vṛṣāṅgāra...? śvāṅgārasaśūkaraiḥ?)
"kurvanti mitranāśaṃ ca duḥsahaṅgavunatathā
3.9
" - "duḥsahaṃ gavyameva ca"? "duḥsahaṃ rujameva ca"?
udīcyāṃ yadi yaḥ praṣṭe - praṣṭuḥ
tadā (vipra ! śalyaṃ karttavyaḥ| -
tadā vipra ! śalyaṃ kukkurajaṃ bhavet| or kukkurasya hi?
"tadā (vipra ! śalyaṃ kukkurasya hi
3.9-2
"
tadarddhaṃ tacchīghraṃ nirdantyāya kuberasadṛśasya hi
3.9-3
or tadarthaṃ tacchīghraṃ nirdiśecca kuberasadṛśo bhavet?
"tadarthaṃ tacchīghraṃ nirdiśecca kuberasadṛśo bhavet