Viramitrodaya 1.p128
Vīramitrodaya 1.p128
- Language
- Sanskrit
1.p128
iti vyākhyeyam | īṣatkṛṣṇā tathā dīrghā jihvā yasya nṛpo bhavet | atiśvetātukṛṣṇā ca garhitā rasanā budhaiḥ || iti samudrokteḥ | padmapatrasamā jihvā atisūkṣmā ca śobhanā | sarvavidyāpravaktāraste bhavanti narottamāḥ || iti | iti jihvālakṣaṇam | atha ghaṇṭikālakṣaṇam | ghaṇṭikā galacchidramadhyagatā prasiddhā | sāmudratilake, aruṇatalā guṇayuktā tīkṣṇāgrā ghaṇṭikā śubhā sthūlā | lambā kṛṣṇā kaṭhinā sūkṣmā cipiṭā nṛṇāṃ na śubhā || iti| iti ghaṇṭikālakṣaṇam | atha tālulakṣaṇam | bhaviṣye, kṛṣṇatālurnaro yastu sa bhavetkulanāśakaḥ | duḥkhabhāgī ca satataṃ dhanakṣayakarastathā || sukhabhāgī ca vijñeyaḥ pītatālurnarādhipaḥ | āraktaṃ caiva pṛthulaṃ śobhanaṃ guha bālukam || vikṛtaṃ sphuṭitaṃ rūkṣaṃ tālukaṃ na praśasyate | siṃhatālurnarapatirgajatālustathaiva ca || padmatālurbhavedrājā śvetatālurdhaneśvaraḥ | iti | padmaṃ raktotpalam | sāmudratilake, raktāmbujatāludalo bhūmipatirvikramī bhavati manujaḥ | vittāḍhyaḥ sitatālurjajatālurmaṇḍalādhīśaḥ || rūkṣaṃ śabalaṃ paruṣaṃ malānvitaṃ na praśasyate tālu | kṛṣṇaṃ kulanāśakaraṃ nīlaṃ duḥkhāvahṃ puṃsām || iti | iti tālulakṣaṇam | atha hasitalakṣaṇam | bhaviṣye, akampaṃ śubhadaṃ jñeyaṃ narāṇāṃ hasitaṃ guha | nimīlitākṣaṃ pāpasya hasitaṃ hi surottama || iti | varāhasaṃhitāyām, hasitaṃ śubhadamakampaṃ sammīlitalocanaṃ tu pāpasya | duṣṭasya hasitamasakṛtsonmādasyāsakṛtproktam || iti | sāmudratilake, hasitamalakṣitadaśanaṃ kiñcidvikasitakapolamatimadhuram | puṃsāṃ dhīramakampaṃ prāyeṇa syātpradhānānām || iti | iti hasitalakṣaṇam | atha nāsikālakṣaṇam | bhaviṣye, pārthivāḥ śukanāsāḥ syurdīrghanāsāstu bhoginaḥ | ṛjunāsā narā ye tu dharmaśīlāstu te matāḥ || hastyaśvasiṃhanāsāśca sūcīnāsāstu ye narāḥ | vāṇijyaṃ sidhyate teṣāṃ hayānāṃ caiva vikrayaḥ || vikṛtā nāsikā yasya sthūlāgrā rūpavarjitā | pāpakarmā sa vijñeyaḥ samudravacanaṃ yathā || iti | varāhasaṃhitāyām, sukhabhāk śukasamanāsaścirajīvī śuṣkanāsaśca | chinnānurūpayā'gamyagāmino dīrghayā tu saubhāgyam || ākuñcitayā caurāḥ strīmṛtyuḥ syāccipiṭanāsaḥ | dhanino'gravakranāsā dakṣiṇavakrāḥ prabhakṣaṇāḥ krūrāḥ
Commentaries (2)
- Āhnikaprakāśa — Mitramiśra, Sanskrit
- Āhnikaprakāśa — Mitra Miśra alias Mitraparaśurāma Miśra, Sanskrit
Linked texts (6)
- Bṛhatsaṃhitā (another edition) — Sanskrit
- Lakṣaṇaprakāśa (Mitramiśra) — Mitramiśra, Sanskrit
- Sāmudrikaśāstra (Gargamuni) — Gargamuni, Sanskrit
- Avayavalakṣaṇaśāstra — Samudra, Sanskrit
- Sāmudrika (Garga) — Garga, Sanskrit
- Aṅgavidyā — Nārada, Sanskrit