Viramitrodaya 1.p243
Vīramitrodaya 1.p243
- Language
- Sanskrit
1.p243
atha hastinīlakṣaṇam | smaradīpikāyām, sthūlā dṛḍhakucā krūrā phullanāsātiśītalā | kharvā ca kharvanāsā ca bahulotpalakāmukhī || madagandhatanurnityaṃ mattamātaṅgagāminī | lubdhā pīnastanī śyāmā hastinī sā prakīrttitā || iti | ratirahasye, alalitagatiruccaiḥ sthūlavakrāṅgulīkaṃ vahati caraṇayugmaṃ kandharāṃ hrasvapīnām | kāṃpilakacakalāpā krūraceṣṭātipīnā dviradamadasugandhiḥ svāṅgake'naṅgake ca || dviguṇakaṭukaṣāyaprāyabhuṅgītalajjā laladativipuloṣṭhī duḥkhasādhyā prayoge | bahirapi tanuromātyantamantarviśālaṃ vahati jaghanarandhraṃ hastinī gadgadoktiḥ || iti | sāmudratilake, sthūladaśanā sumadhyā gajakharanādā madotkaṭā capalā | hrasvorubhujagrīvājaṅghā vāditragītaratiḥ || snigdhataraṅgitakeśī pīnonnatavṛttakucakalaśā | mattamataṅgajagamanā madagandhā hastinī bhavati || iti | ratirahasye, padminī padmagandhā syānmadhugandhā ca citriṇī | śaṅkhinī kṣāragandhā ca nimbagandhā ca hastinī || iti hastinīlakṣaṇam | athaiteṣāṃ yoga uktaḥ— smaradīpikāyām, śaśakaṃ padminī gaccheccitriṇīṃ ca mṛgastathā | śaṅkhinīṃ vṛṣabhaścaiva hastinīṃ ca hayastathā || ramate tulyabhāvena tathā samarataṃ bhavet | uccanīcātinīcaiśca tathātyuccavivarjitam || khyātaṃ samarataṃ caiva tadvihastyanyathā striyaḥ | strīṇāṃ viṣayasāmyaṃ tu jñātvā maithunamācaret || samāne sukhasampattiranyathā pradviṣanti tāḥ | mṛduhrasvadhvajo yatra priyo'śakto drutacyutiḥ || yatra strīṇāṃ ca kāṭhinyaṃ tatra nīcarataṃ bhavet | śrūyate caiva kārṇāṭe kāntayā nihataḥ patiḥ || sāmudratilake tu viśeṣaḥ | smaraśāstravinirdiṣṭāḥ śaśo vṛṣo haya iti trayo bhedāḥ | jāyante manujānāṃ krameṇa tallakṣma vivṛṇomi || liṅgaṃ ṣaḍaṅgulāni syādāṣṭau vā sphuṭaṃ śaśaḥ sa pumān | nava daśa caikādaśa vā tadapi punaryasya sa vṛṣākhyaḥ || dvādaśa yalliṅgaṃ syāttrayodaśādīni vāṅgulāni bhavet | jātodbhavasya mānaṃ hayākhyayā nigaditaḥ so'pi || jātodbhavasya jātakāmasya | ratiṣu śaśavṛṣahayānāṃ saha mṛgyādibhirakṛtrimā prītiḥ | mehanavarāṅganāḍyoḥ paraspareṇa pramāṇaikyāt || iha bhavati mṛgīvaḍavākariṇībhedena kāminī tredhā | tāsāṃ lakṣaṇamadhunā diṅmātramanūcyate kramaśaḥ || yasyāḥ ṣaḍaṅgulāni syādāṣṭau vā sarojamukulābhā | nāḍī varāṅgamadhye nigadyate sā mṛgī yuvatiḥ || sāpi nava daśaikādaśa yasyāḥ syādāṅgulāni vaḍavā sā | saiva dvādaśa yadi vā trayodaśādīni sā kariṇī || prāyeṇa mṛgīvaḍavākariṇīnāṃ jāyate saha śaśādyaiḥ | prītiḥ sahajā manujairyathākramaṃ samprayuktānām || iti
Commentaries (2)
- Āhnikaprakāśa — Mitramiśra, Sanskrit
- Āhnikaprakāśa — Mitra Miśra alias Mitraparaśurāma Miśra, Sanskrit
Linked texts (4)
- Smaradīpikā — Mīnanātha, Sanskrit
- Kāmakuñjalatā — Sanskrit
- Ratirahasya — Kokkoka, Sanskrit
- Ratirahasya (Kakkoka) — Kakkoka, Sanskrit