Viramitrodaya 1.p250
Vīramitrodaya 1.p250
- Language
- Sanskrit
1.p250
brahmaṇyaścāvisaṃvādī dṛḍhabhaktiḥ priyaṃvadaḥ | avisaṃvādī brāhmaṇeṣu | dṛḍhabhaktirapi brāhmaṇādiṣveva | alolupaḥ saṃyatavāggambhīraḥ priyadarśanaḥ || nātidaṇḍo na nirdaṇḍaścāracakṣurajihmagaḥ | vyavahāre samaḥ prāpte putreṇa ripuṇā saha || rathe gaje'śve dhanuṣi vyāyāme ca kṛtaśramaḥ | upavāsatapaḥśīlo yajñayājī gurupriyaḥ || mantrisāṃvatsarādhīnaḥ samareṣvanivarttakaḥ | sāṃvatsaro jyotirvit | kālajñaśca kṛtajñaśca nṛviśeṣajña eva ca || kṛtajñaḥ parakṛtopakārāpakārau na vismaratīti saḥ | pūjyapūjayitā nityaṃ daṇḍyadaṇḍayitā tathā | ṣāḍguṇyasya prayoktā ca śaktyupetastathaiva ca || ṣaḍguṇāḥ sandhivigrahayānāsanadvaidhībhāvasaṃśrayāḥ | tallakṣaṇaṃ ca viṣṇudharmottara eva uktam— sandhieśca vigrahaścaiva yānamāsanameva ca | dvaidhībhāvaḥ saṃśrayaśca ṣāḍguṇyaṃ parikīrttitam || paṇabandhaḥ smṛtaḥ sandhirapakārastu vigrahaḥ | jigīṣoḥ śatruviṣaye yānaṃ yātrābhidhīyate || vigrahe'pi svake deśe'cyutirāsanamucyate | balādvairimāraṇaṃ tu dvaidhībhāvaḥ sa ucyate || udāsīne madhyame vā saṃśrayātsaṃśrayaḥ smṛtaḥ | iti | eteṣāṃ prayogakālaśca tatraivoktaḥ | samena sandhiranveṣyā hīnena ca balīyasā | hīnena vigrahaḥ kāryaḥ svayaṃ rājñā balīyasā || tatrāpi tasya pārṣṇistu balīyānna samāśrayet | āsīnaḥ karmavicchedaṃ śaktaḥ kartuṃ ripuryadā || aśuddhapārṣṇirbalavāndvaidhībhāvaṃ samāśrayet | balinā vigṛhītastu yo'sandheyena pārthivaḥ || saṃśrayastena karttavyo guṇānāmadhamo guṇaḥ | bahukṣayavyayāyāsaṃ teṣāṃ yānaṃ prakīrttitam || bahulābhakaraṃ ca syāttadā rāma samāśrayet | sarvaśaktivihīnastu tadā kuryāttu saṃśrayam || evaṃ ca buddhvā nṛpatirguṇānāṃ kāle ca deśe ca tathā vibhāge | samāśrayedbhārvagavaṃśamukhya etāvaduktaṃ nṛpatestu kāryam || iti | śaktayaḥ prabhāvotsāhamantrajāstisraḥ | uktairanuktaistu guṇairanekairalaṅkṛto bhūmipatiśca kāryaḥ | sambhrūya rāṣṭrapravarairyathāvat rāṣṭrasya rakṣārthamadīnasattvaḥ || iti
Commentaries (2)
- Āhnikaprakāśa — Mitramiśra, Sanskrit
- Āhnikaprakāśa — Mitra Miśra alias Mitraparaśurāma Miśra, Sanskrit
Linked texts (2)
- Rājadharmakaustubha — Anantadeva 1645, Sanskrit
- Lakṣaṇaprakāśa (Mitramiśra) — Mitramiśra, Sanskrit