Viramitrodaya 1.p283
Vīramitrodaya 1.p283
- Language
- Sanskrit
1.p283
viṣṇudharmottare, śūrānuttamajātīyān balayuktāṃśca bhāvitān | rūpasattvaguṇaudāryasaṃyutān kṣamayā yutān || kleśakṣamānmahotsāhān dharmajñāṃśca priyaṃvadān | hitopadeśakān prājñān svāmibhaktān yaśo'rthinaḥ || evaṃvidhān sahāyāṃstu śubhakarmaṇi yojayet | guṇahīnānapi tathā vijñāya nṛpatiḥ svayam || karmasvevaṃ niyuñjīta yathāyogyeṣu bhārgava | iti | mahābhārate, amātyāṃścātiśūrāṃśca brāhmaṇāṃśca bahuśrutān | susantuṣṭāṃśca kaunteya mahotsāhāṃśca karmasu || etān sahāyān lipsethāḥ sarvāsu ca bhārata | iti | iti sahāyalakṣaṇam | iha— yathārhaṃ cātha subhṛtān rājā karmasu yojayet | dharmeṣṭhān dharmakāryeṣu śūrān saṅgrāmakarmasu || nipuṇānarthakṛtyeṣu sarvatra ca tathā śucīn | strīṣu ṣaṇḍhānniyuñjīta tīkṣṇān dāruṇakarmasu || dharme cārthe ca kāme ca bhaye ca bhṛgunandana | rājā yathārhaṃ kuryācca upadhābhiḥ parīkṣitān || tatpādānveṣaṇe yattānadhyakṣāṃstatra kārayet | evamādīni karmāṇi pāpaiḥ kāryāṇi bhārgava || sarvathā neṣyate rājñastīkṣṇopakaraṇakṣayaḥ | pāpasādhyāni karmāṇi yāni rājñāṃ bhṛgūttama || santastāni na kurvanti tasmāttānū bibhṛyānnṛpaḥ | neṣyate pṛthivīśānāṃ tīkṣṇopakaraṇakṣayaḥ || yasmin karmaṇi yasya syādviśeṣeṇa ca kauśalam | tasmin karmaṇi taṃ rājā parīkṣya viniyojayet || pitṛpaitāmahān bhṛtyān sarvakarmasu yojayet | vinā dāyādakṛtyeṣu tatra te hi samā matāḥ || rājā dāyādakṛtyeṣu parīkṣya svakṛtānnarān | niyuñjīta mahābhāga tasya te hitakāriṇaḥ
Commentaries (2)
- Āhnikaprakāśa — Mitramiśra, Sanskrit
- Āhnikaprakāśa — Mitra Miśra alias Mitraparaśurāma Miśra, Sanskrit
Linked texts (4)
- Matsya — Sanskrit
- Kṛtyakalpataru — Lakṣmīdhara Bhaṭṭa, Sanskrit
- Akṣayanītisudhākara — Nagjī Rām Śarmā, Sanskrit
- Lakṣaṇaprakāśa (Mitramiśra) — Mitramiśra, Sanskrit