Viramitrodaya 1.p41
Vīramitrodaya 1.p41
- Language
- Sanskrit
1.p41
vivekvilāse'pi, gateḥ praśasyate varṇastataḥ snehastataḥ svaraḥ | tatastejastataḥ sattvamidaṃ dvātriṃśato'dhikam || iti | sāmudratilake'pi, ekamapi sattvametaiḥ sarvaiḥ śaṃsanti lakṣaṇaistulyam | yasmin sati manujānāṃ na kadācana durlabhā lakṣmīḥ || saubhāgyamiva strīṇāṃ puruṣāṇāṃ bhavati bhūṣaṇaṃ sattvam | tena vihīnā bhuvane bhajanti paribhavapadaṃ prāyaḥ || vaktrānugataṃ rūpaṃ rūpānugataṃ nṛṇāṃ bhavati cittam | cittānugataṃ sattvaṃ sattvānugatā guṇāḥ prāyaḥ || iha sattvameva mukhyaṃ nikhileṣvapi lakṣaṇeṣu manujānām | tadabhāve te'pi punaścintāsvāmyaṃ samupayānti || nanu yeṣāṃ na manāgapi mano vikāraṃ kathañcanābhyeti | āpadyapi sampadyapi te sattvavibhūṣitāḥ puruṣāḥ || śubhalakṣaṇamapyekaṃ bāhyaṃ na vilokyate sphuṭaṃ yasya | atha dṛśyate punaḥ śrīstasya tadasti dhruvaṃ sattvam || iti | iti prakṛtisattvalakṣaṇam | athānūkalakṣaṇam | sāmudratilake, pūrvaṃ bhave hyanavarataṃ sattvasvararūpagatibhirabhyastam | punariha yadanukriyate tadanūkaṃ kathyate sadbhiḥ || anūkamanukāraḥ | sa ca vakrādisādṛśyātkalpanīyaḥ | tathācavarāhasaṃhitāyām, sābhyamanūkaṃ vakrādvovṛṣaśārdūlasiṃhagaruḍamukhāḥ | apratihatapratāpā jitaripavo mānavendrāśca || vānaramahiśavarāhājatulyavadanāḥ sutārthasukhabhājaḥ | gardabhakarabhapratimarmukhaiḥ śarīraiśca niḥsvasukhāḥ || iti | devadaityagandharvayakṣarākṣasoragavidyādharapiśācanaramṛgatiryaksattvāstattulyaceṣṭābhirjñeyāḥ | tathācoktamgargasaṃhitāyām, pūrvayoniryathākāmo mānuṣāṇāṃ pravarttate
Commentaries (2)
- Āhnikaprakāśa — Mitramiśra, Sanskrit
- Āhnikaprakāśa — Mitra Miśra alias Mitraparaśurāma Miśra, Sanskrit
Linked texts (1)
- Lakṣaṇaprakāśa (Mitramiśra) — Mitramiśra, Sanskrit