Viramitrodaya 1.p54
Vīramitrodaya 1.p54
- Language
- Sanskrit
1.p54
saddharmmaḥ subhago nīruk susvapnaḥ sunayaḥ kaviḥ | stavayatyātmanaḥ śrīmān naraḥ svargagamāgamau || nirdambhassadayo dātā dānto dakṣaḥ sadā ṛjuḥ | martyayoneḥ samudbhūto bhāvī cātra naraḥ punaḥ || māyālobhakṣudhālasyabahvāhārādiceṣṭitaiḥ | tiryagyonisamutpattiṃ khyāpayatyātmanaḥ pumān || 'sarogaḥ svajanadveṣī kuṭumbī mūrkhasaṅgakṛt | śāsti svayaṃ gatāyātaṃ naro narakavartmani || iti | ityanūkalakṣaṇam | atha kṣetralakṣaṇam | atra śarīre daśa kṣetrāṇi | tathā ca— varāhasaṃhitāyām, pādau sagulaphau prathamaṃ pradiṣṭaṃ jaṅghe dvitīyaṃ ca sajānucakre | meḍhrorumuṣkāśca tatastṛtīyaṃ nābhiḥ kaṭiścaiva caturthamāhuḥ || udaraṃ kathayanti pañcamaṃ hṛdayaṃ ṣaṣṭhamataḥ stanānvitam | atha saptamamaṃsajatruṇī kathayantyaṣṭamamoṣṭhakandhare || jatruṇī skadhasandhī | navamaṃ nayane ca sabhruṇī salalāṭe daśamaṃ śirastathā | iti | eteṣu daśasu kṣetreṣu jñātāyurdaśabhāgakalpanayā śubhāśubhaphalaṃ kalpanīyamiti | etaduktaṃ bhavati | uktāyuḥparīkṣayā jñātā''yuṣo daśa bhāgāḥ kalpanīyāḥ | tatra— yadyadgātraṃ rūkṣaṃ māṃsavihīnaṃ śirāvanaddhaṃ ca | tattadaniṣṭaṃ proktaṃ viparītamattaḥ śubhaṃ sarvam || ityādivakṣyamāṇaprakāreṇa yadaṅgamaśubhalakṣaṇopetaṃ yatkṣetrāntargataṃ tatkṣetrasaṅkhyayā tadāyurbhāgo'śubhaphaladaḥ, yadaṅgaṃ śubhaṃ tadāyurbhāgaḥ śubhaḥ, yanmadhyamaṃ tadbhāgo madhyama iti | tathāca— sāmudratilake, kṣetravaśājjāyante manujānāṃ jagati daśa daśāḥ kramaśaḥ | kṣetreṣvaśubheṣvasubhā daśā śubheṣu ca śubhā prāyaḥ || iti kṣetralakṣaṇam | atha mṛjālakṣaṇam
Commentaries (2)
- Āhnikaprakāśa — Mitramiśra, Sanskrit
- Āhnikaprakāśa — Mitra Miśra alias Mitraparaśurāma Miśra, Sanskrit
Linked texts (2)
- Bṛhatsaṃhitā (another edition) — Sanskrit
- Lakṣaṇaprakāśa (Mitramiśra) — Mitramiśra, Sanskrit