Viramitrodaya 10.p27
Vīramitrodaya 10.p27
- Language
- Sanskrit
10.p27
āgneye, hayagrīvo'ṅkuśākāro rekhānīlaḥ sabindukaḥ | tathā padmapurāṇe, hayagrīvo'ṅkuśākāro rekhāḥ pañca bhavanti hi | bahubindusamākīrṇo dṛśyate nīlarūpakaḥ || hayagrīvā yathā lambā rekhāṅkā yā śilā bhavet | tathā saumyo hayagrīvaḥ pūjito jñānado bhavet || aśvākṛti mukhaṃ yasya sākṣamālaṃ śirastathā | padmākṛtirbhavedvāpi hayaśīrṣā tvasau mataḥ || iti | purāṇasaṅgrahe, hayagrīvo'pi bhagavān raktapītādimiśritaḥ | aṅkuśākṛtikastārkṣya cakradvayasamanvitaḥ || padmākṛtistathā pārśve kuṇḍalākṛtireva vā | jñānado mokṣado nṛṇāṃ bhogado vinatāsuta || iti | iti hayagrīvalakṣaṇam | atha parameṣṭhilakṣaṇam | āgneye, parameṣṭhī sābjacakraḥ pṛṣṭhacchidraśca bindumān | iti | brahmapurāṇe, parameṣṭhī tu śuklābhaḥ padmacakrasamanvitaḥ | bimbākṛtistathā pṛṣṭhe suṣiraṃ cātipuṣkalam || tathā, parameṣṭhī lohitābhaścakramekaṃ tathāmbujam | bilvākṛtistathā rekhā suṣiraṃ cātipuṣkalam || iti | purāṇasaṅgrahe, parameṣṭhī tu śuklābhaḥ pṛthucakrasamanvitaḥ | vimbākṛtiḥ kvacitpītaḥ pṛṣṭhe ca suṣirānvitaḥ || ‘parameṣṭhī tu śuklābhaścakrapadmasamanvitaḥ | suvartulastathā pītaḥ pṛṣṭhe ca suṣiraṃ dhruvam’ || iti pāṭhāntaram| vaikhānasasaṃhitāyām, parameṣṭhī tu raktābhaścakraṃ padmasamanvitam | gadākṛtistathā rekhā dṛśyate vāmapārśvataḥ || iti | brahmāṇḍapurāṇe, parameṣṭhī ca śuklābhaścakrapadmasamanvitaḥ | dvidhākṛtastathā pṛṣṭhe suṣiraṃ cāpi vartulam || pītavarṇayuto vāpi bhuktimuktivarapradaḥ | iti | iti parameṣṭhilakṣaṇam | atha hiraṇyagarbharakṣaṇam | brahmapurāṇe, hiraṇyagarbha jānīyānmadhupiṅgalavigraham | īṣaddīrghaṃ manojñaṃ ca snigdhaṃ sakalakāmadam || tathā, candrākṛtiṃ hiraṇyākhyaṃ raśmijvālaṃ vinirdiśet | suvarṇarekhābahulaṃ sphaṭikadyutiśobhitam || iti | brahmāṇḍapurāṇe viśeṣaḥ | ‘hiraṇyagarbho bhagavān pavitro bhuvi durlabhaḥ | antardhvanisamāyuktaḥ kṛṣṇavarṇaḥ suvṛttakaḥ || vartulo hrasvavadano cakramadhye ca komalaḥ | śrīvatsakamalākāralāñchanaṃ pṛṣṭhapārśvake || hiraṇyagarbho vikhyātaḥ pṛthunābhisamanvitaḥ | hiraṇyena vimiśrastu śrīpradaḥ kulavarddhanaḥ || iti
Commentaries (2)
- Āhnikaprakāśa — Mitramiśra, Sanskrit
- Āhnikaprakāśa — Mitra Miśra alias Mitraparaśurāma Miśra, Sanskrit
Linked texts (3)
- Padmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Haribhaktivilāsa — Gopāla Bhaṭṭa Gosvāmin & Sanātana Gosvāmin 1535, Sanskrit
- Lakṣaṇaprakāśa (Mitramiśra) — Mitramiśra, Sanskrit