Viramitrodaya 10.p55

10.p55

brāhmaṇasyaiva pūjyo'haṃ śucerapyaśucerapi | strīśūdrakarasaṃsparśo vajrasparśādhiko mama || iti bhaviṣyaliṅgapurāṇavacane brāhmaṇasyaivetyatrānyayogavyavacchedapareṇaivakāreṇa brāhmaṇamātrasyaiva sparśavatpūjāyāmadhikārāvagamāt kṣatriyādīnāṃ śālagrāmamūrttisparśamātraṃ niṣiddhamityavagamyate | evaṃ ca sati kṣatriyādipūjāniṣedhakavacanānāṃ sparśamātrāniṣedhaparatvāt kṣatriyādīnāṃ śālagrāmaśīlāmūrttipūjāvidhāyakāni vacanāni sparśahīnapūjāviṣayatvena yojyānīti | ata evabṛhannāradīye'pyuktam, strīṇāmanupanītānāṃ śūdrāṇāṃ ca nareśvara | sparśane nādhikāro'sti viṣṇorvā śaṅkarasya ca || śūdro vā'nupanīto vā strī vāpi patito'pi vā | keśavaṃ vā śivaṃ vāpi spṛṣṭvā narakamaśnute || iti | atrānāsthayā pratyekaṃ vāśabdena kṣatriyādīnāmapyupasaṅgraho jñeyaḥ | yadyevam kṣatriyādīnāṃ śālagrāmasparśānaṣedhaḥ, tarhi sadācāravirodhaḥ syāditi cet, atra brūmaḥ | brāhmaṇaḥ pūjayennityaṃ kṣatriyādirna pūjayet | iti vacane kṣatriyādirityatra atadguṇasaṃvijñānabahuvrīhiṇā śūdrādereva niṣedho'stu na kṣatriyādeḥ | brāhmaṇakṣatriyaviśāṃ trayāṇāṃ munisattama | adhikāraḥ smṛtaḥ sadbhiḥ śālagrāmaśilārcane || strīśūdrapatitānāṃ ca ṣaṇḍhānāṃ ca vikarmaṇām | naivādhikāro vijñeyaḥ śālagrāmaśilārcane || ityādipūrvodāhṛtavacananicayāt | tathā cabrāhmaṇasyaiva pūjyo'haṃ śucerapyaśucerapi | strīśūdrakarasaṃsparśo vajrasparśādhiko mama || iti vacanamapyevaṃ vyākhyeyam | śucerapyaśucerapi brāhmaṇasyaivāhaṃ pūjyo na kṣatriyādeḥ, kṣatriyādestu śucerevāhaṃ sparśayogyaḥ, nāśucerityarthaḥ | satkṣatriyavaiśyayoreva sparśena pūjāyāmadhikāro nānyeṣāmityāśayaḥ | kiñca | anyayogavyavacchedapara evakāro 'pyaśucikṣatriyādisparśāniṣedhaparo vyavatiṣṭhate | tathā satistrīśūdrakarasaṃsparśo vajrasparśādhiko mama | ityuttarārddhaṃ śūdrādisparśāniṣedhaparaṃ yathāśrutameva sustham | yatta pūrvodahṛtaṃ bṛhannāradīyavacanam- “strīṇāmanupanītānām” ityādi | tatrāpi śūdrāṇāmeva āhṛtya sparśāniṣedhāttatparameva | vāśabdena ca kṣatriyādyupasaṅgrahe kliṣṭakalpanā | tasmādbrāhmaṇaiḥ satkṣatriyaiḥ sadvaiśyaiḥ sparśapūrvikā śālagrāmapūjā kāryā, nāsatkṣatriyādibhiriti siddham | atra-“ strīśūdrānupanītānām ” ityādyudāhṛtavacanaiḥ śālagrāmaśilārcane yaḥ śūdraniṣedhaḥ sa sacchūdrātiriktaviṣayaḥ | sacchūdraistu brāhmaṇadvārā śālagrāmaśilārcanaṃ karttavyam | tathā coktampadmapurāṇe purāṇasaṅgrahe ca, dīkṣāyuktaistathā śūdrairmadyapānavivarjitaiḥ | karttavyaṃ brāhmaṇadvārā śālagrāmaśilārcanam || iti | śālagrāmaśīlāmūrttiṣu ca yasya yā iṣṭā mūrttiḥ sā tena pūjyā | taduktambrāhmabrahmāṇḍapurāṇayoḥ, dṛṣṭā ca yasya yā mūrttiḥ sa tāṃ yatnena pūjayet | pūjayitvā phalaṃ samyak prāpnotīha paratra ca || iti