Pramāṇa · Search · About · API

Viramitrodaya 10.p78

Vīramitrodaya 10.p78

Language
Sanskrit

10.p78

mūle sthūlaṃ ca yalliṅgamagre sthūlaṃ ca yadbhavet || madhye sthūlaṃ ca yalliṅgamṛṣīṇāṃ tadudāhṛtam | ityārṣaliṅgalakṣaṇam | atha kṛtrimamānuṣaliṅgalakṣaṇam | taccānekavidhaṃ tattadvātvādinirmitam | tathācaśaivasiddhāntaśekhare, mānuṣaṃ bahudhā proktaṃ ratnajaṃ lohajaṃ tathā | dhātujaṃ mṛnmayaṃ vārkṣaṃ śailaṃ piṣṭādinirmitam || iti | lohajaṃ suvarṇādinirmitam | suvarṇādīni ca dravyāṇi ॰lohānyucyante | viṣṇudharmottare cāpalakṣaṇelohāni rāma catvāri śasyante cāpakarmaṇi | suvarṇaṃ rajataṃ tāmraṃ tathā kṛṣṇāyasaṃ dvija || ityuktatvāt | atra mānuṣaliṅgabhede yat piṣṭādinirmitaṃ liṅgaṃ tacca kṣaṇikaṃ jñeyam | na sthiraṃ na calam | kṣaṇikaṃ nāma tātkālikam | tacca yathākāmaṃ gandhādidravyamayaṃ nirmāya pratiṣṭhāpya tatkālameva samabhyarcya visṛjya jale prakṣipet | tathā coktamkālottare, gandhādipiṣṭajātāni na sthirāṇi calāni ca | tāvatkālaṃ ca sampūjya visṛjyaitāni ke kṣipet || iti | etāni kṣaṇikaliṅgāni | kaṃ jalam | siddhāntaśekhare, kṣaṇikānāmatho vakṣye liṅgānāṃ lakṣaṇaṃ tathā | gandhajaṃ piṣṭajaṃ gauḍaṃ gomayotthaṃ ca bhasmajam || haridrānavanītotthaṃ saikataṃ mṛnmayaṃ tathā | lākṣaṃ sārjarasaṃ saikatyaṃ nānādravyasamudbhavam || ? phalaṃ puṣpamitīmāni kṣaṇikāni vicakṣaṇāḥ | āhurliṅgāni caiteṣāṃ caturbhirvīkṣaṇādibhiḥ || śuddhiṃ kṛtvātha sampūjya tato mantrādvisarjayet | pūjānte tāni liṅgāni hyagādhe payasi kṣipet || iti | hemādryudāhṛtalakṣaṇasamuccaye, dvividhaṃ ratnajaṃ liṅgaṃ nirmitaṃ cāpyanirmitam | kārubhirghaṭitaṃ yacca talliṅgaṃ nirmitaṃ smṛtam || svabhāvotthaṃ viśuddhaṃ yadratnaṃ taccāpyanirmitam | •tatpūjyaṃ rājabhiryatnāt bhuktimuktyarthibhiḥ sadā || tyajecchidrānvitaṃ raudraṃ śūlāgraṃ cipiṭaṃ kṛśam | ūrdhvādhovadanaṃ dīrghamadhaḥsthūlaṃ ca niṣprabham || iti | ratnaliṅgeṣu pūrvoktaratnaparīkṣāprakaraṇe pratiratnalakṣaṇaṃ ye guṇadoṣā uktāste tattadratnaliṅgeṣu draṣṭavyāḥ | siddhāntaśekhare, trividhaṃ sphaṭikaṃ proktamarkasomayamātmakam | madhyāhnasamaye tīkṣṇe sūryaraśmau dhṛte maṇau || jāyate sārkatūle'gniryasmāttatsūryakāntakam | sampūrṇacandrakiraṇe niśīthe vidhṛte maṇau || yasmātpatati pānīyaṃ candrakāntaṃ taducyate | na jvalatyarkaraśmau yannenduraśmau drvatyapi || samātmakaṃ tatsphaṭikaṃ sarvaṃ tacca caturvidham | śuklraṃ raktaṃ ca pītaṃ ca kṛṣṇābhaṃ brāhmaṇādiṣu || ambubindunibhaṃ svacchaṃ samaṃ snigdhaṃ prabhānvitam | aśeṣadoṣanirmuktaṃ sphāṭikaṃ sarvakāmadam || niṣprabhaṃ nirmukhaṃ rūkṣaṃ bahuvarṇaṃ ca barbaram | tuṣārakaṇasantrāsarekhācipiṭasaṃyutam || sagarbha kīlakopetaṃ śarkarāvraṇasaṃyutam | anyajātisamākrāntaṃ sadoṣaṃ sphāṭikaṃ tyajet || ratnānāmapi liṅgānāṃ pīṭhaṃ kuryātsvayonijam | hemajaṃ tadabhāve syāttadabhāve tu rājatam || tāmrajaṃ tadabhāve vā kuryātkāmye'nyalohajam | sapīṭhaṃ sphāṭikaṃ kuryāttallakṣaṇamathocyate || liṅgamastakavistāraṃ pūjābhāgasamaṃ nayet | nāhaṃ tantriguṇaṃ kuryānnāhavatpīṭhavistṛtam || pūjāṃśadviguṇaṃ kuryādunnataṃ pīṭhamuttamam | vṛttaṃ vā caturasraṃ vā madhye kaṇṭhasamanvitam || dviguṇaṃ liṅganāhācca kaṇṭhanāhaṃ samācaret | trimekhalamadhaścordhvaṃ samaṃ vā yadvimekhalam || liṅgamastakavistāraṃ ṣaḍbhāgaṃ vibhajettataḥ | mekhalāmekabhāgena kuryāt vā taṃ ca tatsamam || liṅgadairghyasamaṃ kuryāt praṇālaṃ pīṭhabāhyataḥ | vistāraṃ tatsamaṃ mūle tadagraṃ ca tadardhataḥ || jalamārgaḥ prakarttavyastasya madhye tribhāgataḥ | kuryāt pīṭhārdhadīrghaṃ vā praṇālaṃ ca śivoditam || sarveṣāṃ ratnaliṅgānāṃ sapīṭhānāṃ viśeṣataḥ | lohādīnāṃ ca liṅgānāmevaṃ lakṣaṇamācaret || iti | śilpaśāstre, liṅgamastakamadhyāttu sūtraṃ syādāmraṇālikam | liṅgapraṇālīpuṣṭatvaṃ tāvadeva prakīrtitam || unnatatve'pi tathā pīṭhe pañcasūtraṃ pracakṣate | iti | kālottare, liṅgamastakavistāro liṅgocchrāyasamo bhavet | triguṇaḥ pariṇāhaḥ syāttataḥ piṇḍī pratiṣṭhitā || liṅgatulyaṃ praṇālaṃ syātpañcasūtrasya lakṣaṇam | pañcasūtrasamāyuktaṃ śivaliṅgaṃ samarcayet || bhuktidaṃ muktidaṃ devi dhanārogyasutapradam | iti

Commentaries (2)

Linked texts (4)