Viramitrodaya 6.p39
Vīramitrodaya 6.p39
- Language
- Sanskrit
6.p39
sugandhatvaṃ surasatvaṃ suvarṇatvaṃ vraṇapūjitatvaṃ chāyāpūjitatvaṃ ceti phalaguṇāḥ | campakotpalacandanāgarupatrośīrasugandhadāphalasya gandhasampat | tayā yuktaṃ phalaṃ pūjitaṃ bhavati | vasāgandhi viṇmūtragandhi motragandhi durgandhi ca ninditaṃ bhavati | madhuraṃ yaccāmlaṃ yatkaṣāyaṃ bhavati tallakṣmīpravarddhanam | yallavaṇaṃ kaṭu tiktaṃ tanninditaṃ bhavati | śabdastu hiraṇyasthālīśabdavat ghaṇṭāśabdavatpraśastaḥ | bhinnapātraśabdavadbherīśabdavacca śabdo nindito bhavati | vaiḍūryacandrasamānavarṇaṃ nīlotpalasahaśavarṇaṃ nirmalākāśasavarṇamatasīpuṣpanibhaṃ vāṃ kuntaphalaṃ śriyaṃ bharturdadāti | madhukośamaṣīsamānavarṇaṃ sīsanīlotpalakṣikāvarṇaṃ ca ninditaṃ bhavati | haṃsaśukramayūratāmracūḍaṣaṭpadanandyāvarttakūrmamatsyāḥ anye ca maṅgalaśaṃsinaḥ padārthāḥ kuntavraṇeṣu yadi dṛśyante tadā te dharmakāmārthasādhakā nirdiṣṭāḥ | pāṇḍukolūkavāyasaśvagṛdhrajambūkaśṛgālakṛkalāśā anye ca ninditāḥ padārthā dṛśyante vraṇeṣu te dṛṣṭāḥ śriyamapaharanti vatseti vraṇalakṣaṇam | chāyā vakṣyate | dhvajapatākācāmaracchatratoraṇaśivikāveśmāṅkuśavardhamānabhṛṅgāragajaturaṅgā yasmin kuntaphale dṛśyante dhautacchāyāntaragatāḥ sa kuntaḥ praśastastamapuṇyakṛto na labhante | bhṛṅgāraḥ karakaḥ | vānarakurarakularkṣavṛkasūkaramahiṣavāyasollūkā anye ca ninditā yadi kunte syurdhaute vyaktāstadā sa kuntaḥ śriyaṃ bhujyamānāmapi vināśayet yastādṛśaṃ kuntaṃ bibhṛyāt sa bandhaṃ sadyo labheta | mahiṣītvagvyāghranakhasya śukticūrṇaṃ ceti samabhāgāni kārayet| cūrṇitaṃ kṛtvā tena cūrṇena phalaṃ gharṣayet| gharṣitaṃ kuntaphalaṃ nirmalaṃ bhavati durgandhaṃ na bhavet | tathā malena na lipyate | tacca carmakośasamanvitaṃ samāhitaṃ kārayet | nālikā nirvraṇā sudṛḍhā patrāyāmena anubandhaiśca suśliṣṭairdṛḍhaiḥ suvarṇamayai rajatamayairvā maṇiratnālaṅkṛtairnālikā karttavyā | tathā cotthakaṃ kuntasya karttavyam | nālikā sahajā vā nālikā cātra śliṣṭā kāryā | harītakīsadṛśaṃ tale bilvaphalākāraṃ kapitthaphalasadṛśaṃ vā vṛttamuṣṭāsraṃ vā kalaśāmalakākāraṃ cotthakasambhave sarvopaskarānvitaṃ kuntāyudhaṃ ṣaṣṭipalaṃ śreṣṭhaṃ pañcāśatpalaṃ madhyamaṃ catvāriṃśatpalaṃ nikṛṣṭamiti prabalaripuvināśakaṃ ca kuntaṃ kārayet | na tu svapramāṇādadhikagau ravam | yo hi svasya balamaviditvā kuntamāyudhamāvahetsādī tasyājīrṇamajānataḥ puruṣasyevātibhaktamaśanaṃ kuntāyudhaṃ viṣībhavatīti | rājavijaye, ekādaśakaraḥ kunto navahastastu śarbalaḥ | saptahasto bhavedgallaḥ kṣepaṇī pañcahastikī || iti | iti kuntalakṣaṇam | atha prasaṅgātpatākādilakṣaṇānyucyante | rājavijaye, trikoṇā navahastā ca sainyasthā syātpatākikā | nānāyudhalakṣaṇaprakaraṇe patākādilakṣaṇam | 319
Commentaries (2)
- Āhnikaprakāśa — Mitramiśra, Sanskrit
- Āhnikaprakāśa — Mitra Miśra alias Mitraparaśurāma Miśra, Sanskrit