Viramitrodaya 6.p5
Vīramitrodaya 6.p5
- Language
- Sanskrit
6.p5
utttāne vātha kubje vā bale sācīgate'pi vā | saṃviṣṭe copaviṣṭe ca khaṅga eva parāyaṇam || saṅkaṭe ca viṣame giridurge nimnagartasikatāsthagite vā | kaṇṭakadrumavṛte'pi ca deśe khaḍga eva śaraṇaṃ jamadagne || kṣitau rathe vājini kuñjare vā gṛhe drume nāgarake pramāde | sarvatra sarvasya ca bhārgavendra parāyaṇaṃ syādasireva nityam || dhanuriha śarapātādeva vai hanti śatrūn dahati ripusamūhaṃ vājivāhirjavena | subhaṭakaragatastu kṣipramabhyāsamātre śamayati ripusenāṃ pātayogena khaḍgaḥ || mataṅġajastho .rathavājigo vā śarakṣaye śastragaṇakṣaye ca | samasthito vā viṣamasthito vā naro'sinā mardayatīha sarvān || svacchande cāpabhaṅge ca virathasya vivājrinaḥ | śatrumadhyāvatīrṇasya nānyat khaṅgātparāyaṇam || iti | nakulenāpyuktam— khaḍgāllakṣmīstathā rājyaṃ yaśaḥ khaḍgādavāpyate | khaḍgādvairivināśaṃ ca yannāttamabhidadhmahe || iti | iti khaḍgapraśaṃsā | atha khaḍgalohotpattiḥ | viṣṇudharmottare, puṣkara uvāca | purā sumeruśikhare kāñcane ratnaparvate | svargagaṅgātaṭe brahmā yajñaṃ yajati bhārgava || tasmin yajñe sa dadṛśe vighnārthaṃ lohadānavam | vighnasya śamanaṃ tasya cintayāmāsa tattvavit || tadā cintayatastasya puruṣaḥ pāvakādbabhau | nīlotpaladalaśyāmatanuścātisitekṣaṇaḥ || prāṃśuḥ suvadanaḥ śrīmān balenāpratimo bhuvi | sa vavande tadā gatvā devaṃ kamalasambhavam || abhyanandanta jātena tena devāḥ savāsavāḥ | tasmātsa nandako nāma khaḍgaratnamabhūttadā || taṃ dṛṣṭvā bhagavān brahmā keśavaṃ vākyamabravīt | khaḍgaṃ gṛhīṣva goptāraṃ dharmasya jagatāṃ pate || yajñavighnakaraṃ mahyaṃ khaḍgenānena keśava | nipātaya mahābāho balinaṃ lohadānavam || ityevamukto jagrāha grīvāyāṃ taṃ janārdanaḥ | etasminnantare tatra vyadṛśyata tadā mahān || karālakṛṣṇavadanaḥ śatabāhurmahodaraḥ | prāṃśuḥ suvṛttadaṃṣṭrāgro balavān lohadānavaḥ || yajñavighnārthinaṃ prāptaṃ sa dṛṣṭvā lohadānavam | khaḍgamādāya hastena yayau taṃ prati keśavaḥ || sa keśavamanādṛtya devān śakrapurogamān | vidrāvayāmāsa tadā gadayā bhīmavegayā || tadā bhagneṣu deveṣu yuddhaṃ kṛtvā hariborderściram | khaḍgena tasya gātrāṇi ciccheda madhuhā raṇe || khaḍgacchinnāni gātrāṇi nānādeśeṣu bhūtale | nipetustasya dharmajña śataśo'tha sahasraśaḥ || nandakasya tu saṃsparśāttāni gātrāṇi bhārgava | lohībhūtāni sarvāṇi prasādātkeśavasya tu || hatāyāsmai varaṃ prādādbhagavān madhusūdanaḥ | tvadaṅgāni pavitrāṇi bhaviṣyanti mahītale || āyudhāni ca trailokye kariṣyanti hi mānavāḥ | evamuktvā harirdevo brahmāṇaṃ vākyamabravīt || vinā vighnaṃ makhamimaṃ kuru śīghraṃ jagadguro | evamuktastadā brahmā yajñena madhusūdanam || ātmanā pūjayāmāsa susamiddhamanorathaḥ | utpattiruktā lohasya khaḍgasya ca mayā tava || iti | iti khaḍgalohotpattiḥ | atha khaḍgalohalakṣaṇam | lohārṇave, lohānāṃ lakṣaṇaṃ vakṣye yathoktaṃ munipuṅgavaiḥ | niraṅgasāṅgabhedena te lohā dvividhā matāḥ || niraṅgāḥ kāñciṇaḍyādibhedādvahuvidhā matāḥ | rasakarmasu te śastā nānāvyādhivināborder:
Commentaries (2)
- Āhnikaprakāśa — Mitramiśra, Sanskrit
- Āhnikaprakāśa — Mitra Miśra alias Mitraparaśurāma Miśra, Sanskrit
Linked texts (1)
- Lakṣaṇaprakāśa (Mitramiśra) — Mitramiśra, Sanskrit