Viramitrodaya 6.p8
Vīramitrodaya 6.p8
- Language
- Sanskrit
6.p8
rasakarmasu te śastā nānāvyādhivināborder? No: rasakarmasu te śastā nānāvyādhivināborder rasakarmasu te śastā nānāvyādhivināśānāḥ || śasyante prāyaśo yasmātsāṅgāḥ khaḍgādikarmasu | nāmabhedena cinhāni lohānāmabhidadhmahe || kṣudrāṅgaṃ sudṛḍhaṃ yasya nīlamīṣatpratīyate | rauhiṇaṃ tadvijānīyāttatkṣaṇe bahuvedinā || nīlapiṇḍaṃ samāṅgaṃ ca nīlapiṇḍaṃ vidurbudhāḥ | mayūrakaṇṭhasaṃsthānamaṅgaṃ yasya pratīyate || mayūragrīvakaṃ lohaṃ tat vidurmunipuṅgavāḥ || nāgakesarapuṣpābhamaṅgaṃ yasya pratīyate | mayūravajrakaṃ prāhurlohaśāstravido janāḥ || yasmin tittirapakṣābhamaṅgaṃ lohe pratīyate | durlabhaṃ tanmahāmūlyaṃ tittirāṅgaṃ supākajam || suvarṇasadṛśākārā tvaṅgabhūmiḥ pratīyate | suvarṇavajrakaṃ vidyādbahumūlyaṃ mahāguṇam || mṛṇālanālapratimaṃ vivarairagrasaṃśritaiḥ | kaṅkolavajrakaṃ prāhuḥ svarṇāṅgaṃ vajracintakāḥ || aṅgaṃ pratīyate yatra bahugranthisamanvitam | durlabhaṃ tanmahāmūlyaṃ granthivajrakamucyate || iti | khaḍgakoṣe, dhārā śubhrā bhavedyasya madhyaṃ kajjalasannibham | kṛṣṇairaṅgaiścitaṃ gātraṃ vidyātkajjalavajrakam || niraṅgaṃ raupyapatrābhamīṣannīlanibhaṃ ca yat | durlabhaṃ tanmahāmūlyaṃ kāntilohaṃ pracakṣate || aṅgaṃ damanapatrābhamaṅge yasmin pratīyate | vidyāddamanavajraṃ tu tīkṣṇadhāraṃ mahāguṇam || ūrdhvāṅgaṃ kapilābhāsamaṅgaṃ yasmin pratīyate | 'nakulāṅgaṃ tu tadvidyāt sparśastasyāhināśanaḥ || iti | iti khaḍgalohalakṣaṇam | atha khaḍgalakṣaṇam | viṣṇudharmottare, puṣkara uvāca | ataḥ paraṃ pravakṣyāmi khaḍgalakṣaṇamuttamam | pradhānadehasambhūtairdaityāsthibhirarindama || lohapradhānaṃ khaṅgārthaṃ praśastaṃ tadviśeṣataḥ | khaṭīkadūraṛṣikavaṅgasūryārakeṣu ca || videheṣu tathāṅgeṣu madhyamagrāmacediṣu | sahagrāmeṣu cīneṣu tathā kālañjare'pi ca || lohapradhānaṃ tajjānāṃ khaḍgānāṃ śṛṇu lakṣaṇam | khaṭīkadūrajātā ye darśanīyāśca te smṛtāḥ || kāyacchidastvārṣikā ye marmaghnā guravastathā | tadikṣṇacchedasahā vaṅgā dṛḍhāḥ sūryārakodbhavāḥ || 'suhastāścaiva vijñeyāḥ prabhāvanto videhajāḥ | aṅgadeśodbhavāstīkṣṇāḥ suhastāḥ sudṛḍhāstathā || vegavantastathā tīkṣṇā madhyamagrāmasambhavāḥ | asārā laghavastīkṣṇāścedideśasamudbhavāḥ || sahagrāmodbhavāḥ khaḍgāḥ sutīkṣṇā laghavastathā | nirbraṇā nirmalāstīkṣṇāścīnadeśasamudbhavāḥ || kālañjarā bhārasahāsteṣāṃ vakṣyāmi lakṣaṇam | śatārddhamaṅgulānāṃ tu śreṣṭhaḥ khaḍgaḥ prakīrtitaḥ || śreṣṭhaḥ khaḍgaḥ pramāṇataṃ ityapi kvacitpāṭhaḥ
Commentaries (2)
- Āhnikaprakāśa — Mitramiśra, Sanskrit
- Āhnikaprakāśa — Mitra Miśra alias Mitraparaśurāma Miśra, Sanskrit
Linked texts (2)
- Mahāsubhāṣitasaṃgraha — Sanskrit
- Lakṣaṇaprakāśa (Mitramiśra) — Mitramiśra, Sanskrit