Pramāṇa · Search · About · API

Viramitrodaya 7.p12

Vīramitrodaya 7.p12

Language
Sanskrit

7.p12

ataḥ paraṃ pravakṣyāmi krameṇa karalakṣaṇam | na karāddhīrghamicchanti vālārdhaṃ śāstrapaṇḍitāḥ || na vāladhisamaṃ hastaṃ nātidīrghaṃ kramāyatam | na tanuṃ nātikāyaṃ ca na rūkṣaṃ na kṛtavraṇam || nākrameṇa kṛtotsedhaṃ na hīnaṃ daśanāntare | na hrasvāṅgulisaṃyuktaṃ nātisaṅkaṭapuṣkaram || etallakṣaṇasaṃyuktaṃ karaṃ śaṃsanti kovidāḥ | vāladhistu samo hīnaḥ samo vā dantiduḥkhadaḥ || samaḥ, kareṇetyanuṣaṅgaḥ | atidīrgho bhavedbharturāyurnāśakaraḥ karaḥ | tanurvyādhikaro bharturatikāyo'rthanāśanaḥ || rūkṣo vyādhivraṇaṃ kuryādyāturvraṇakṛto vyathām | pratilomena ca sthūlo gajasya sukhanāśanaḥ || asamañjasahīnaśca asamañjasavartulaḥ | duḥkhaśokabhayāyāsakartā bhavati nityaśaḥ || daśanāntarahīnaśca jāyate dantarogakṛt | kathitaṃ pūrvamevaitatpuṣkarāṅgulilakṣaṇam || ato mayā te kathitaṃ sāmprataṃ karalakṣaṇam | nirvalirdīrgharomā ca kramavṛttāntasaṃyutaḥ || aṇubinduvicitraśca dairye nṛpa śatāṅgulaḥ | vāhitthapuṣkaraṃ yāvadāyāmo jātyapekṣayā || aratnitrayanāśaśca hīno hīnataraḥ kramāt | yuktastvanena mānena karaḥ pūjyatamo bhavet || nirvalīkaśca saubhāgyaṃ dīrgharomārthadaḥ smṛtaḥ | kramavṛtto jayaṃ kuryādaṇubinduyuto dhanam || supramāṇo bhavedrājñaḥ śaktyāyuḥparivardhanaḥ | ānāhavāṃśca satataṃ rājyasphītikaro bhavet || karasya kīrttitaṃ hyetallakṣaṇaṃ śubhasaṃjñitam | ataḥ paraṃ prakṣyāmi lakṣaṇaṃ dantaveṣṭayoḥ || kacahīnāvatisthūlau śithilau viṣamau tathā | dantaveṣṭau sadā bhartuḥ pramāṇābhyāmasākhyadau || dantamūle susambaddhau sakacau kiñcidunnatau | dantaveṣṭau sadā bharturṛddhidau parikīrtitau || ataḥ paraṃ pravakṣyāmi lakṣaṇaṃ tu viṣāṇayoḥ | viṣāṇayoḥ dantayoḥ | vyastatā saṅkaṭatvaṃ ca tanutā bhasmaśubhratā || vakratvaṃ hrasvatā caiva dhūsaratvaṃ ca rūkṣatā | mṛdutā'dhogatitvaṃ ca hīnatā mūlamadhyayoḥ || sarpacchatrakakāntitvaṃ doṣāstvete caturdaśa | prāntayoḥ sthūlatā caiva dīrghatā cātimātrayoḥ || dantāstvete samākhyātāḥ phalaṃ caiṣāṃ nibodha me | vyastau ca saṅkaṭau dantau mahāhānikarau tu tau || dantinastanutāyuktau vyādhidau parikīrtitau | bhasmaśubhrau tathā bharturmahākleśakarau matau || vakrāvarthavināśāya hrasvau ca parikīrttitau | dhūsarau rūkṣatāyuktau gajasyāyurvināśanau || mṛdutvayuktau nāgasya śalyavraṇakarau matau | sthūlāvadhogatitvaṃ ca hīnatvaṃ mūlamadhyayoḥ || sarpacchatrakakāntitvaṃ dantayorduḥkhadaṃ matam | atidīrghau tathā dantau bharturyātuśca duḥkhadau || aśubhaṃ lakṣaṇaṃ hyetaddantayoḥ kathitaṃ mayā | śubhaṃ ca sāmprataṃ vakṣye yathāvadanupūrvaśaḥ || snigdhau samau suniṣkrāntau sampūrṇau vraṇavarjitau | mukulāgrau dṛḍhau vāpi tāmracūḍāhalopamau || dakṣiṇābhyunnatau kiñcit mṛṇālakumudaprabhau | dugdhakundadalacchāyau hemacampakapiśrarau || madhupiṅgo ghṛtacchāyau pīyūṣasadṛśaprabhau | ketakīkusumābhau ca mṛgāṅkakiraṇaprabhau || adhyarddhāratnimānau ca tadarddhānāhasaṃyutau

Commentaries (2)

Linked texts (1)