Viramitrodaya 7.p29
Vīramitrodaya 7.p29
- Language
- Sanskrit
7.p29
bahvāśī bahvalīkaśca dantapāteṣu cākṣamaḥ | gacchetprakṛṣṭavegaśca bhāraṃ prāpyāvasīdati || kṛcchrāccāpyāyate nāgaḥ kṣipraṃ ca parihīyate | kaṭvamlalavaṇaiścaiva rūkṣaiścāturatāṃ vrajet || nityaṃ ca sāntvayedenaṃ na cainamabhitāpayet | sarveṣāṃ lakṣaṇaiḥ kaiścidyukto miśro bhavedgajaḥ || iti | bārhaspatyasaṃhitāyāṃ viśeṣaḥ | ataḥ paraṃ pravakṣyāmi saṅkīrṇasya ca lakṣaṇam | paśutvādvāraṇendrāṇāṃ gacchatāṃ ca viyoniṣu || dhenukāsu bhavantyete gajāḥ saṅkīrṇalakṣaṇāḥ | bhadro mando mṛgo vātha śuddhajātiḥ prajāyate || tasmānmithrāṇi rūpāṇi gadato me nibodhata | ānantyānmiśrabhedānāṃ niścayo nopapadyate || tathāpi kiñciddeśānmiśralakṣaṇamucyate | bhadramando bhadramṛgo bhadramandamṛgastathā || iha bhedatrayaṃ mandamṛgayorapi jāyate | bhadrādīnāṃ ca sarveṣāṃ rūpaṃ saṅkīrṇasaṃjñitam || ūrdhvādhaḥkāyabhedena tatpunarbhidyate dvidhā | tridhā ca bhidyate bhūya ekaikaṃ tu yathākramam || evamaṣṭādaśavidhaṃ kīrttitaṃ miśralakṣaṇam | śubhāśubhavibhāgena sāmprataṃ nigadāmyaham || bhadramando bhavecchreṣṭho mṛgamandastathā'dhamaḥ | bhadramandamṛgaścaiva madhyamaḥ parikīrttitaḥ || bhadrajātirmahākāyo gajo madhye tu dantinām | mandāvayavaleśena sa yukto bhavati dvipaḥ || mṛgasyāpi hi rūpeṇa kiñciccānugatena vai | aśubhatvaṃ na bhadrasya jāyate śobhano hi saḥ || locanānāṃ pradhānatvaṃ yasmācchāstreṣu kīrttitam | tasmānmṛgākṣisaṃsakto bhadro'pi hi na śasyate || bhadreṇoparikāyena mandenādhogatena ca | unnato hi gajānāṃ tu bhadramando bhavedgajaḥ
Commentaries (2)
- Āhnikaprakāśa — Mitramiśra, Sanskrit
- Āhnikaprakāśa — Mitra Miśra alias Mitraparaśurāma Miśra, Sanskrit
Linked texts (1)
- Budhabhūṣaṇa — Sambhurāja 1680, Sanskrit