Viramitrodaya 7.p31.2

7.p31.2

sūkṣmā rūkṣatvacaścaiva tathā śikṣātyajo gajāḥ | himavatkālikāsindhukurujāṅgalameva ca || teṣāṃ pañcanadaṃ madhye kumudasya mahadvanam | sphuṭitāgradvijāstatra jāyante kavaladviṣaḥ || dhyānaśīlāśca bhūtāśca durvidheyāśca vāraṇāḥ | etattavoktaṃ ca mataṅgajānāṃ kulāṣṭakaṃ caiva vanāṣṭakaṃ ca | ataḥ paraṃ kiṃ kathayāmi tubhyaṃ tanme vadasvāyatalohitākṣa||iti | bārhaspatyasaṃhitāyāṃ viśeṣaḥ | taducyate— vanānāṃ madhye prācyaṃ kāliṅgakamaparāntikaṃ trīṇi vanāni śobhanāni | trayāṇāmapi prācyaṃ vanaṃ śobhanam | tatra kṛtayugotpannā airāvatakulaprasūtisambhavāḥ prāyeṇa mṛgamiśrabhadralakṣaṇā mahākāyāḥ kariṇo bhavanti| nātikrodhanāḥ samudvejitāḥ sattvaṃ darśayanti | te ca vṛkṣakavalaiḥ kāyopacayātiśayena madābhimukhāḥ karttavyāḥ | kāliṅgake cāparāntike ca tretāyugotpannā mandamahāgāvayavā gajā mandābhidhānāḥ prāyaśo mṛgāvayavāḥ saṅkīrṇagajāḥ samutpadyante| nātyudagrā jaladaprabhā nātimadā buddhipriyāśca gajā bhavanti | tathā ca karūṣadaśārṇakamārgareyakābhidhāneṣu madhyamā gajāḥ samutpadyante mṛgamandajātayaḥ| te ca madhyamabalā madhyamapramāṇāḥ sthūlaromāvilaśarīrā mandagatayaḥ| tathā ca saurāṣṭre pāñcanadābhidhāne dvāparayugotpannā mṛgamandagajānvayā mṛgaprāyā gajā bhavanti | bhīravaḥ kutsitamadā nāticaṇḍā durddamā durhṛttāśca evaṃvidhā gajāḥ samutpadyante | vanācca vanāntaragajeṣu durhṛtteṣu dhenukāsamparkeṇa prācyavane'pi kāliṅgake'pi aparāntike'pi | hrasvāsanaśca bhīruśca balavān hīnamastakaḥ | hīnāgrabhāgo duḥśīlastvaṃsaṃhataśarīrabhṛt || samutthitastvanāyāmapariṇāhavivarjitaḥ |