Viramitrodaya 7.p37.2
Vīramitrodaya 7.p37.2
- Language
- Sanskrit
7.p37.2
evamāsādya bharttāraṃ bahulakṣaṇalakṣitam | bhavanti bādhitānīha durlakṣaṇaphalāni ca || rājārūḍhe ca yāni syuḥ pāpacihnāni hastinām | vighnattānyaphalānyevaṃ gīyate somasūnunā || rājādhirūḍhasya gajasya yāni bhavanti pāpāni tu lakṣaṇāni | sarvāṇi tāni pralayaṃ prayānti rājā hi loke paramaṃ pavitram || iti | iti kṣetralakṣaṇam | atha chāyālakṣaṇam | bārhaspatyasaṃhitāyām, sarveṣāmeva nāgānāṃ chāyālakṣaṇamuttamam | tadyathā jāyate yasya tattathaivābhidhīyate || sattvāṃśakatvādvadrasya pāṭalā bhavati prabhā | navapūgaphalacchāyā snigdhā tanutanūruhā || tathā tamoṃ'śakatvācca kṛṣṇā mandasya jāyate | taruṇāmbudasaṅkāśā sthūlakṛṣṇakacāvilā || rajoṃ'śakatvācca tathā mṛgasyāpi hi dhūsarā | malināmbudasaṅkāśā rūkṣā tanutanūruhā || evaṃ chāyāviśeṣāstu bhadrādīnāṃ mayoditāḥ | chāyā sammiśrabhāvācca miśrā bhavati dantinām || sattvaṃ rajastamaśceti kramo'yaṃ śrūyate kila | bhadramandamṛgāṇāṃ ca krameṇaiva hi yujyate || tathaiva yattvayā proktaṃ yato mandastamoṃ'śakaḥ | rajoṃ'śako mṛgaśceti mamedaṃ vaktumarhasi || tacchrutvā vacanaṃ tasya pratyuvāca bṛhaspatiḥ | vanajātiguṇaireva bhadraḥ śreṣṭho narottama || tamoṃ'śakatvaṃ mandasya te yaduktaṃ nibodha me | durgatitvaṃ tathā''lasyaṃ nidrālutvaṃ ca mūḍhatā || gambhīraveditā caiva duṣṭatvaṃ ca tamoguṇāḥ | ete mandasya jāyante tena mandastamoṃ'śakaḥ || tejasvitā ca caṇḍatvaṃ cañcalatvaṃ tathaiva ca | śīghratvaṃ krīḍitatvaṃ ca tathā cottānaveditā || ete rajoguṇā rājanmṛgastena rajoṃ'śakaḥ |
Commentaries (2)
- Āhnikaprakāśa — Mitramiśra, Sanskrit
- Āhnikaprakāśa — Mitra Miśra alias Mitraparaśurāma Miśra, Sanskrit
Linked texts (1)
- Lakṣaṇaprakāśa (Mitramiśra) — Mitramiśra, Sanskrit