Pramāṇa · Search · About · API

Viramitrodaya 7.p54

Vīramitrodaya 7.p54

Language
Sanskrit

7.p54

atyarthottānagambhīrapratyarthānvarthabhedataḥ || yastu ghātādudvijate dūrādevāṅkuśādikam | spṛṣṭaśca vyathate'tyarthaṃ sa gajo'tyarthaveditaḥ || yo'pi tvaksparśamātreṇa romasparśavaśena ca | vidyāddaṇḍāṅkuśādīṃśca sa gajottānaveditaḥ || tvagbhedāt śoṇitasrāvāttīvraṃ ca vyathanādapi | aṅkuśādīn vijānīyāt gajo gambhīraveditaḥ || śanairhato bhṛśaṃ vetti śanairvetti bhṛśāhataḥ | viparītagatirnāgo jñeyaḥ pratyarthaveditaḥ || śanairhato bhṛśaṃ vetti bhṛśaṃ vetti bhṛśāhataḥ | 'pratyeti pratiṣiddhaśca codyamānaśca gacchati || yathāsaṃjñaṃ vidadhyācca sarvakarmāṇi yo'drutam | atyarthaveditaṃ prājñaṃ jānīyāttaṃ śubhaṃ gajam || iti | iti vedilakṣaṇam | atha krodhalakṣaṇam | bārhaspatyasaṃhitāyām, krodho'pi dvividho jñeyaḥ śiśuścaivāśiśustathā | dvividhasyāpi rājendra yathāvacchṛṇu lakṣaṇam || udvejito'pi kālena kopaṃ badhnāti madhyamam | nivāryamāṇaśca tathā śīghraṃ kopānnivartate || evaṃvidhastu yo hastī sa śiśukrodha ucyate | madhyamastu bhaveccāyaṃ gajaḥ saṅgrāmakarmaṇi || kṣipraṃ gṛhṇāti yaḥ krodhaṃ durnivāraṃ ca duḥsaham | vāryamāṇo'pi yatnena śamaṃ yāti ca muhyati || sa jñeyastvaśiśukrodho gajo rājan raṇapriyaḥ | iti | iti krodhalakṣaṇam | atha guṇalakṣaṇam | bārhaspatyasaṃhitāyām,

Commentaries (2)

Linked texts (1)