Viramitrodaya 7.p56
Vīramitrodaya 7.p56
- Language
- Sanskrit
7.p56
atha sthitalakṣaṇam | bārhaspatyasaṃhitāyām, sthitānāṃ ca yathāyogaṃ sāmprataṃ lakṣaṇaṃ śṛṇu | pañcasthitasaptasthitanavasthitadvādaśasthitāścaiva || puṇyavatāṃ jāyante rājñāṃ gairikasannibhāḥ kāriṇaḥ | lakṣaṇasahitaiḥ snigdhaiḥ karakumbhaviṣāṇakarṇanayaneśca || saṃyukto bhavati gajaḥ sukhadaḥ pañcasthito nāgaḥ | pariṇāhāyāmocchrāyabalavikramadhairyakāntisampannaḥ || bhartuḥ pratāpajanano jñeyaḥ saptasthito hastī | utsāhavegasāhasamadasattvagurutvadakṣatāyuktaḥ || karadantakarmakuśalo navasthitaḥ kuñjaro bhavati | buddhirmedhā sattvaṃ dantau kumbhau tathā'kṣiṇī hṛdayam || romāṇi chaviḥ pādāstathā''sanaṃ pṛṣṭhavaṃśaśca | dvādaśa caitāni sadā sthitāni nāgasya yasya dṛśyante || sa dvādaśasthito vai bhavati gajaḥ sarvasaukhyakaraḥ | catvāraḥ sthitabhedāḥ kathitā guṇasaṃśritā gajendrāṇām||iti | viṣṇudharmottare, rāma uvāca | śrotumicchāmi dharmajña kuñjaraṃ saptasusthitam | yaṃ prāpya kila rājāno jayanti vasudhāṃ nṛpa || puṣkara uvāca | varṇaḥ sattvaṃ balaṃ rūpaṃ kāntiḥ saṃhananaṃ javaḥ | saptaitāni sadā yasya sa gajaḥ saptasusthitaḥ || iti | iti sthitalakṣaṇam | atha praśastagaja lakṣaṇam | viṣṇudharmottare, puṣkara uvāca | nāgāḥ praśastā dharmajña pramāṇābhyadhikāśca ye | dīrghahastā mahocchvāsāḥ svāsanāśca viśeṣataḥ || nigūḍhavaṃśā madhvakṣāstathā vyuḍhoccamastakāḥ | vyūḍhā vipulāḥ | viṃśatyaṣṭādaśanakhāḥ śītakālamadāśca ye || yeṣāṃ caiva karaḥ pādā dīrghā lāṅgūlameva ca | dakṣiṇaṃ connataṃ dīptaṃ bṛṃhitaṃ jaladopamam || atyarthavedanā ye ca śūrāḥ śabdasahiṣṇavaḥ | karṇau ca vipulau yeṣāṃ sūkṣmabinduścitatvacau || te praśastā mahānāgā ye tathā saptasu sthitāḥ | dantacchedeṣu dṛśyante yeṣāṃ svastika lakṣaṇam || bhṛṅgārabālavyajanavardhamānāṅkuśāstathā | iti | varāhasaṃhitāyām, yeṣāṃ bhaveddakṣiṇapārśvabhāge romṇāṃ tu puñjaḥ piṭako'thavāpi | te nāgamukhyā vijayāya yuddhe bhavanti rājñāṃ na hi saṃśayo'tra || tāmroṣṭhatāluvadanāḥ kalaviṅkanetrāḥ snigdhonnatāgradaśanāḥ pṛthulāyatāsyāḥ | cāponnatāyatanigūḍhanimagnavaṃśā— stanvekaromacitakūrmasamānakumbhāḥ || vistīrṇakarṇahanunābhilalāṭaguhyāḥ | kūrmonnatairddinavaviṃśatibhirnakhaiśca | rekhātrayopacitavṛttakarāḥ suvālā dhanyāḥ sugandhimadapuṣkaramārutāśca || iti | iti praśastagaja lakṣaṇam | athāśubhaduṣṭagajalakṣaṇam | viṣṇudharmottare, te dhāryā vāmanā ye ca hastino ye ca makuṇāḥ
Commentaries (2)
- Āhnikaprakāśa — Mitramiśra, Sanskrit
- Āhnikaprakāśa — Mitra Miśra alias Mitraparaśurāma Miśra, Sanskrit
Linked texts (3)
- Agnipurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Text after D. Pingree's edition (1972) — Sanskrit
- Lakṣaṇaprakāśa (Mitramiśra) — Mitramiśra, Sanskrit