Viramitrodaya 9.p29
Vīramitrodaya 9.p29
- Language
- Sanskrit
9.p29
jayadattakṛte'śvāyurvede, heṣitaṃ madhuraṃ caiva turagasya praśasyate | avicchinnamadīnaṃ ca gambhīraṃ sānunādi yat || dṛṣṭvā hi pūrṇapātraṃ ca brāhmaṇaṃ kusumāni ca | dadhi vāpi samālokya vāhanāṃ heṣitaṃ śubham || vāditradhvanimākarṇya heṣante yadi vājinaḥ | grāsapūrṇamukhāścaiva tadā bharturjyo bhavet || dhvajāgraṃ caiva sūryyaṃ ca paśyanto vājino yadā | heṣante bahavo hṛṣṭāstadā vidyājjayaṃ prabhoḥ || ato yadviparītaṃ tu heṣitaṃ kutsitaṃ tu tat | minminaṃ gadgadaṃ mūkaṃ virūkṣaṃ kāśajarjaram || bāle ca nirgate vṛddhe kṣudhite vā pipāsite | śrānte bhīte tathā vāhe na grāhyaṃ svaralakṣaṇam || iti | iti svaralakṣaṇam | atha chāyālakṣaṇam | śālihotre, pañcabhūtātmikāṃ chāyāṃ pañcadhā lakṣayedimām | vāyoragnerapāṃ bhūmernabhasaścāpi pañcamī || sarvaromasu danteṣu vālakeśanakheṣu ca | varṇaḥ syādadhiko bhūtāṃ chāyāmaśvasya lakṣayet || bhūtāṃ pañcamahābhūtātmikām | vāyavyā paruṣā dīnā bhasmavarṇā hyaprabhā | suraktā cātha susnigdhā''gneyī jāmbūnadaprabhā || asitāmbudasaṃṅkāśā jalajā snigdhasuprabhā | rūkṣā tanvī na niyatā durniddeśyā'ntarikṣajā || gambhīrasnigdhavarṇā ca sarvavarṇā ca pārthivī | jalajā pārthivyāgneyī praśastā ninditetare || ninditā vā praśastā vā kāye tiṣṭhati yā ciram | chāyā ca lakṣaṇaṃ tasya vipulaṃ phalamaśnute || rājyalābhaṃ yaśaścaiva striyaṃ śāntiṃ sukhaṃ tathā | raṇe ca vijayaṃ nityaṃ praśastāsvabhinirdiśet || kṣipramaiśvaryamāgneyī chāyā bhartuḥ prayacchati | abjā bahutaraṃ kīrttiṃ sampadaṃ hi prayacchati || pārthivī sarvakāmārthayuktamaiśvaryamakṣayam | niḥsapatnaṃ mahārājyaṃ chāyā bhartuḥ prayacchati || vāyavyā cāntarikṣā ca spṛśate turagaṃ yadā | tadā parājayaṃ bharturvadhabandhau ca nirdiśet || vyasanaṃ khalu bandhaṃ vā rogaṃ maraṇameva ca | apraśastāsu jānīyādbhartuśca turagasya ca || iti | iti chāyālakṣaṇam
Commentaries (2)
- Āhnikaprakāśa — Mitramiśra, Sanskrit
- Āhnikaprakāśa — Mitra Miśra alias Mitraparaśurāma Miśra, Sanskrit
Linked texts (1)
- Lakṣaṇaprakāśa (Mitramiśra) — Mitramiśra, Sanskrit