Viramitrodaya 9.p40.1

9.p40.1

śālihotre, tattvalakṣaṇamākhyāmi hyaśvāṅgānāṃ pṛthakpṛthak | āsyaṃ tu saṃvṛtaṃ śreṣṭhaṃ sumahacca sugandhi ca || tadāsyaṃ śasyate yacca lālāḍhyaṃ caiva pāṭitam | daśanāstu samā vṛttāḥ paripūrṇā ghanāḥ sthirāḥ || avikāśa na viralāḥ susnigdhābhyantaronnatāḥ | śvetā vā madhuvarṇā vā turagasyābhipūjitāḥ || daṃṣṭrā dantavarṇāśca tīkṣṇāgrāścābhipūjitāḥ | caturasrā dṛḍhāḥ snigdhāḥ sūkṣmāścāpi samāhitāḥ || jihvā tanvī na coddhaddhā ṛjudīrghā samāhitā | mṛduślakṣṇā ca raktā ca śvajihveva praśasyate || sūnā ca yuktopacitā ślakṣṇā raktā samāhitā | sthirā nirupadagdhā cāsnigdhavarṇā ca pūjitā || gambhīraṃ tvāyataṃ raktaṃ tanulekhaṃ samaṃ mahat | ślakṣṇaṃ nirupadagdhaṃ ca pūjitaṃ tālu vājinām || oṣṭhau ślakṣṇau na valinau mṛdukau pīnasaṃsthitau | tanumambau na coddhaddhau dūrādācchādanau śubhau || caturasraṃ samaṃ vṛttaṃ prapānaṃ śubhamiṣyate | ūrdhvocchvāsau mahāntau ca saṃvṛtau mṛdukau samau || vṛttau ślakṣṇau ca vijñeyau praśastau nāsikāpuṭau | ṛjuḥ samāhitaḥ śliṣṭo nāsāvaṃśo ghanaśca yaḥ || prothaḥ samo mṛdurvṛtta ṛjuḥ ślakṣṇaḥ samāhitaḥ | tanumadhyonnataścaiva suśliṣṭaśca praśasyate || āyataśca viśālaśca tathā prothaśca pūjitaḥ | same samāhite caiva nirmāṃse ṛjuke ghane || sṛkke tu mahatī śuddhe tannūrūhavivarjite | anupūrvāyatau gaṇḍau niśchidrau nolbaṇau śubhau || madhye hi khalu nirmāṃsā ghoṇā bhavati pūjitā | ghoṇātaṭe praśasyete anupūrvāyate ghane || magnamāṃsaśirāsnāyustvaśrupātaḥ śubho mataḥ | netre tu mahatī śuddhe viśāle madhusannibhe ||