Brihajjataka 8.20.16
Daśādhyāyī 8.20.16
- Language
- Sanskrit
8.20.16
kāmī komalasūkṣmaromanikaraiḥ saṃrūḍhagaṇḍasthalaḥ prājñaḥ paṅkajagarbhapāṇicaraṇaḥ śvāsādhiko yogavit' || bhadrayogaphalaṃ atra na paśyāmi| darśanānantaraṃ likhāmi | mayātra dṛṣṭam - ‘śaṅkhāsikuñjaragadākusumeṣuketucakrābjalāṅgalavicihnitapāṇipādaḥ | pattrāgarudvipamadaprathamāmbusiktabhūkūṅkumapratimagandhatanussughoṇaḥ || śāstrārthaviddyutiyutassamasaṃhatabhūrnāgopamo bhavati vastunigūḍhaguhyaḥ | satkukṣidharmaniratassulalāṭajaṅgho dhīrasthiro'pyasitakuñcitakeśabhāraḥ || kārakayoge janma śubhamiti | tathā ca sārāvalyām - ‘nīcakule sambhūtaḥ kārakavihagaiḥ pradhānatāṃ yāti| kṣitipativaṃśasamuttho bhavati narendro na sandehaḥ' || iti || āśrayayogāstu ‘kulasama' iti | ‘svabhaikavṛddhyā' atra ‘sva’ śabdaḥ trikoṇādīnāmapi upalakṣaṇam | grahāṇāṃ pṛthak pṛthak uccakṣetrādyāśrayaphalaṃ śāstrāntareṣūktam | atra yugapat svakṣetrādyāśrayaphalamucyate | pṛthak pṛthak āśrayaphalantu pūrva sthānabalādhyāye kathamityatra noktam | atra kulasamamukhyādīnāṃ grahānuguṇaphalaviśeṣaṃ nirūpaṇīyam | atra ‘svabhā’disyitagrahāḥ lagnajanmarāśitadadṛśānāmanyatamaścet kulasamatvādiguṇaṃ viśeṣeṇāpi vaktavyam | ‘janayati nṛpameko'pyuccago mitradṛṣṭaḥ' iti | pūrvaślokena svabhavanasthitasya mitrabhasthitasya phalamuktaṃ, anenena ślokena uccasthitasya phalamucyate| tatrāyaṃ viśeṣaḥ | svabhavanasthiteṣu saptasu graheṣvapi nṛpatvam | mitrasthiteṣvapi yathoktam | uccasthitaḥ eko'pi ananyāpekṣaḥ nṛpaṃ janayati | uccaprādhānyaṃ atrāpi dyotitaḥ |
Linked texts (1)
- Bṛhajjātaka — Varāhamihira, Sanskrit