Pramāṇa · Search · About · API

Brihajjataka 8.23

Daśādhyāyī 8.23

Language
Sanskrit

8.23

'ekagrahasya' iti| śubhāśubhayossaddaśe tayoḥ dvayoḥ phalayornāśaṃ vadet| śubhāśubhayoḥ phalayoryadadhikaṃ śubhamaśubhaṃ vā tat paripacyate anubhūyate| kāraṇabahutvādvā tasya gauravādvā ādhikyam| etaduktaṃ bhavati| naisargikadaśāntardaśāvidaśārāśiphalabhāvaphalayogāphaladṛṣṭifalāṣṭakavargaphalahorādivargaphalapratyabdamāsadyuniśāphalādibhedaiḥ śubhāśubhaphalavipākaḥ| teṣu śubhāśubhaphaleṣu śubhāśubhayoḥ sāmye tayoḥ phalayorabhāvaḥ yasyādhikyaṃ tasya pākaḥ| yathā puruṣasya janmakāle putrasthāne guruputraprāptirna dṛṣṭā cet tat kathamiti sandehe tannirṇāyate| tathā vicāraḥ| anekavidhakāraṇāntareṇa 'makare nīco'lpavitto'sukhī' tyādi vacanena guroriṣṭaphaladatvaṃ ca yadā bhavati tadā śubhāśubhaphalayorvirodhaḥ| punaraṣṭamādhipateraśubhadatvamūhyam| 'tasyādhipatirbhapo'pi vā niryāṇaṃ svaguṇaiḥ prayacchatī'ti vacanāt tathoktam| 'yad bhāvastho'ṣṭamapaḥ tad bhāvo naśyate na sandeha' iti| bhāvādhipatvāt bhāvapuṣṭiḥ tasyāṣṭamādhipatyāt bhāvahānirityubhayatra dṛśyate tatrāpi phalayorvirodhaḥ| 'yadadhikaṃ paripacyate tadi'tyasyodāharaṇaṃ tena tāvat meṣasthasya 'mūrkho'ṭanaḥ kapaṭavān' ityaśubhatvaṃ tasyaiva lagnagataścet 'adṛṣṭārtho rogī'tyādināpi aśubhatvaṃ sūcitam| 'paravibhavaparicchadopabhoktā ravitanaye bahukāryakṛt gaṇeśaḥ' ityanena śubhaphalatvañca yatra sambhravati tatrāśubhaphalasyādhikyaṃ tat paripacyate| evaṃ bahudhā paripākāḥ śubhāśubhaphalāni vibhajya nirṇetavyāni| bahudhā paripākāḥ śrīpatināpyupadiṣṭāḥ| tathā ca tadvākyam - 'pākaṃ dvādaśadhā vadanti yavanā digbhedabhinnantathā māṇitthā khalu bādarāyaṇamunistañcāṣṭadhā proktavān| ṣaḍbhedaṃ khalu siddhasenavibudhastaddevalādyāḥ punarbhedairabhimitairudāradhiṣaṇaśrīviṣṇuguptastribhiḥ|' 'pākaṃ dvibhedaṃ punarāha satyaḥ tat śāstradṛṣṭyā kathayāmyaśeṣam' tasyārtho naisargiketyādinā pūrvameva vyākhyātaḥ|
iti govindasomayājikṛtau bṛhajjātakavyākhyāyāṃ daśādhyāyākhyāyām aṣṭamādhyāyaḥ

Linked texts (1)