Kalasara 14.p20

14.p20

mātāmahaṃ mātāmahādidevatārka karma, mātāmahādi, ubhayasambandho vargadvayasya, śrāddhaṃ kuryyāt mātāmahaśrāddhapūrvakaṃ cetyarthaḥ | tadāha laghupaṭlaḥ,– yasmādubhayasambandhaḥ putrikāyāḥ sutohyasau | pūrvaṃ mātaumahaśrāddhaṃ paścātpaitṛkamācaret || tathāca mātuḥ sapiṇḍīkaraṇaṃ mātāmahāditrayeṇa dvividhābhyāmapi kāryyaṃ | pārvaṇaśrāddhaṃ tu mātāmahaikasambandhena mātṛmātāmahapramātāmahānāmeva kāryyaṃ| ubhayasambandhena tu ādau mātṛmātāmahapramātāmahānāṃ tataḥ pitṛpitāmahaprapitāmahānāṃ ca śrāddhaṃ kāryyaṃ | iti putrikāputrakarttṛkasapiṇḍanādivicāraḥ | uktakāleṣu sapiṇḍanāsambhave gālavaḥ,– sapiṇḍīkaraṇaśrāddhamuktakāle na cet kṛtaṃ | raudre haste ca rohiṇyāṃ mitre vā samācaret || vyāsau'pi,– sapiṇḍīkaraṇaśrāddhaṃ prāptakāle na cet kṛtam | raudre haste'thavā maitre karttavyaṃ vā mṛtāhani || iti sapiṇḍīkaraṇavicāraḥ | apakṛṣya sapiṇḍane kṛte nityaśrāddhavat kiñcidannaṃ jalakumbhaṃ ca pratidinaṃ saṃvatsaraṃ yāvaddeyaṃ | tathā ca pāraskaraḥ,–“aharaharannamasmai brāhmaṇāyodakumbhaṃ dadyāt piṇḍameke nirvvapantīti” | tacca piṇḍapacasya nācāraḥ | arvāk sāpiṇḍīkaraṇaṃ yasya saṃvatsarādbhavet | tasyāpyannaṃ sodakumbhaṃ dadyāt samvatsaraṃ dvije || iti yājñavalkyokteḥ | phalaṃ ca mātsye,— yāvadabdaṃ ca yo dadyādudakumbhaṃ vimatsaraḥ | pretāyānnasamāyuktaṃ so'śvamedhaphalaṃ labhet || abdamambughaṭaṃ dadyādannaṃ cāmiṣasaṃyutaṃ | iti | iti yadāmiṣadānamuktaṃ, tadasmaddeśe nādriyate | vahuṣu vākyeṣu āmiṣābhāvāt | putrasya tasminnabde āmiṣabhojanābhāvācca ||0|| atha kramaprāptamamāvāsyādipārvaṇaśrāddhaṃ | viṣṇuḥ,—amāvāsyāḥ tisro'ṣṭakāḥ tisro'nvaṣṭakāḥ, māghīprauṣṭhapadyūrddhaṃ kṛṣṇatrayodaśī vrīhiyavapākau ca | iti | etāṃstu śrāddhakālān vai nityānāha prajāpatiḥ | śrāddhameteṣvakurvāṇo narakaṃ pratipadyate || iti pratyavāyaśravaṇāt, nityaśabdopādānācca | evaṃ vakṣyamāṇāśanovākyādiṣu vīpsāśravaṇācca darśaśrāddhādīnāṃ nityatvaṃ | pārvaṇatvañca bhaviṣye sphuṭamuktaṃ | ahanyahanīti bhaviṣye, pratidinavihitasya yajñityatvamuktaṃ, eteṣāṃ tu pārvaṇatvamuktaṃ taditikarttavyatāprarśanārthāya iti na virodhaḥ | tathāśauśanāḥ,— kuryyādaharahaḥ śrāddhaṃ pramītapitṛko dvijaḥ | sāgniko'nagniko vāpi darśe darśe viśeṣataḥ || tatra sarveṣāṃ śrāddhānāṃ amāvāsyā prakṛtiriti aṣṭāvupadiṣṭatvācca sā vicāryyate | tatra sāgniko niragnikaśca pramītapitṛko'dhikārī etaccāmāvāsyāśrāddhaṃ sāgnimena piṇḍapitṛyajñānantaraṃ kāryyamiti viśeṣaḥ | manuḥ,– pitṛyajñaṃ tu nirvarttya vipraścandrakṣaye'gnimān | piṇḍānvāhāryyakaṃ śrāddhaṃ kuryyānmāsānumāsikam || piṇḍāno māsikaṃ śrāddhamanvāhāryyaṃ vidurbudhāḥ